Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

ʼÁłah ʼaleehdi ʼamá bééhániih daats’í bá ’ádazhniiyą́ą́’? ʼÁko daatsʼí nímasii łaʼ ʼakǫ́ǫ́ dííkááł.

group gathering-at mother 3-3-remember perhaps 3-for 4-pl-eat.P so perhaps potatoes some there 3-2-take.OC.F

’Adą́ą́dą́ą́’ísh tł’óo’di nishínílnish?

yesterday-Q outside-at 2-work.P

’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O

’Ałk’ésdisí naháłnii’go sitsilí dóó shideezhí ’aheełt’éego bá ’ahá níjaa’.

candy 3-1-buy.CI-GO 1-little.brother and 1-little.sister 3-1 split-GO.I 3-for 3-1 gave.I

’Ałní’ní’ą́ą́dą́ą́’ t’ah doo da’adánígóó dishááhgóó ch’iyáán ’ásdįįd.

noon-past still NEG cafeteria-to 1-go.I-NEG food 3-dwindle.NI

bik’ídadidiidis

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.F

bik’ídadidoohdis

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.F

bik’ídadohdis

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.I

bik’ídidíídis

3DO-2-wrap.it.around.it.F

Bini’ íídeeshtah doodago ’éiyá yóó’ ’adeeshwoł.

let will-1-school or only away 1-off-run.P

Chidí t’ą́ą́’ nináníłbą́ą́z.

car just 3-1-reparked.R

deitł’ó

pl-3DO-3dpl-weave.it.I

Dibé hólǫ́ǫgo ła’ níjół’ah laanaa.

sheep exist-GO some 4-butcher.O hope

didadiiljéé’

pl-3DO-1dpl-start.fire.P

didazhdiłjeeh

pl-3DO-4dpl-start.fire.I

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed lágo, dádiʼnítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Díkwíí jį́ shą’ nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

Doochǫǫł á’ego!

repulsive 3-be.NI-GO

Dooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

Doondó’ ’awéé’ yicha da.

not.even baby 3-cry.I NEG

Doondó’ daatsaah da noolin.

not.even 3-sick.I NEG 3-resemble.NI

dołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.I

dííyį́į́ł

3DO-2-eat.it.F

dííłbish

3DO-2-boil.it.F

Ha’át’íísh biniinaa nanichxǫ’?

what-Q 3-because 2-pout.CI

hadadiiltééł

pl-3DO-1dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hanííłchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).P

Háí lá ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

jiigish

3DO-4-make.one.cut.in.it.I

Mósí dóó łeechą́ą́’ii’ baniłts’ood’ii’, bił hózhǫ́.

cat dog 3-1-feed.P-and 3-with 3-happy.NI

Na’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?

hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.I

Nida’iishnishgo hooghangóó nídésdzáa lą́ą.

1-after.work.P-GO home-to 1-go.F EMP

nijizlá

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.P

nisélá

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.P

Níká ’adeeshwoł biniiyé níyá.

2-for 1-run.F 3-purpose.of 1-came.P

NTUdi hooghannimází góne’ Diné bizaad baa ’iinishta’

NTU-at hogan inside Diné 3-language 3-for 1-read.I

Shiyáázh nih ’oołbąs dooleeł.

1-son 1pl-with 3-drive.Prog will.be

T’ah doo kintahgóó diit’aash da.

not.yet store-to 1du-go.I NEG

T’áá ’ákwíízhíní tó dah siyínígóó ’ałnánáshdááh.

every summer lake-toward again-1-go.R

T’áá ’áłdįį bi’éé’ sinil

ready 3-clothes 3-place.PlO.SP

Ts’éénídzííd, t’ah ’íinda ’iidííłhosh.

2-wake.up.I future only.then 2-sleep.F

Tł’éédą́ą́’ ’iiłhaazh.

night-past 1-sleep.P

woo’aal

3DO-2dpl-chew.it.P

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

wołbéézh

3DO-2dpl-boil.it.I

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

yiigish

3DO-2-make.one.cut.in.it.I

yiishjį́į́’

Perfective Mode: 1-become.black.P

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P