Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ hashbį’go baa nídiisdzá ’ákondi t’áadoo ’áłtso da.

morning-past 1-clear.I-GO 3-for 1-start.P however NEG complete NEG

’Aoo’, ’ashdladigóó ’oolkiłgo ’áádę́ę́’ shił ná’ílwod.

yes five-at-toward clock-GO there-from 1-with 3-return.P

’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O

’Atiin yéego séí ndahadleeh łe.

road very sand 3-becomes,usually.CI

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

Bee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?

broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSO

bik’ídidiidis

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.F

Ch’iyáán nináhíłnihgo haa nízahjį’ ’ánádįįh?

food 3-2-buy.R how 3-long.N-up.to 3-become.none.R

Ch'ínááníłdoi léi’ bee hoozk’azí deiíjeeh.

again-3-warm.P SUB 3-with 3-cold.NP pl-3-run.PROG

dajitł’ó

pl-3DO-4dpl-weave.it.I

deeshbish

3DO-1-boil.it.F

deishbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.P

Díkwíí jį́ nanilnish?

how.many-Q day 2-work.I

Dlǫ́ǫ́’ aad ’át’éii">’ayóo da’diłhashígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog very 3i-3-bite.I-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

Grace dibé yółta’.

Grace sheep 3-count I

Ha'oodzi'ígíí doo shił ákót'ée da.

what.was.said-nom NEG 1-with thus-3-be.NI NEG.

hadazhdoołtééł

pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadoołtééł

3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

Hatáaldi ’iikááh ’atah ’ajóle’.

ceremony-at sandpainting among 4-make.O

Haánee’ náánááshdáał dooleeł.

well 1-again-walk.R future

háínígeed

3DO-2-dig.it.out.P

Hóhoot’éédą́ą́’ t’áadoo lą’ígóó nidahastą́ą da.

last year-past NEG many-GÓÓ pl-3-rain.P

Jáan bimá łóó’ t’áá yiyą́ągo bił bééhózin.

John 3-mother fish just 3-3-eat.I-GO 3-with 3-about-3-know.NI

jididoołhįh

3DO-4-melt.it.F

jiigish

3DO-4-make.one.cut.in.it.I

jiyą́

3DO-4-eat.it.I

Naaltsoos yiníłta’.

book 3-2-read.I

Nichxǫ’ aad ’át’éii">t’áadoo baa nánít’íní.

stop NEG 3-about 2-bother.I-Í

nidaohłé

pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

Níká ’adeeshwoł biniiyé níyá.

2-for 1-run.F 3-purpose.of 1-came.P

Shizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ naaghá.

1-father home round-Í inside 3-walking.SPN

Shí doo mósí shił yá'át'éeh da.

Kii cat 3-with 3-good.NI

Sitsóí bi’éé’ nizhónígo bá nishéch’ąą’.

1-grandchild 3-clothes 3-beautiful.NI-GO 3-for designed.P 1-it

T’ah doo la’ nihee ninááháłtin da.

not.yet DISC some 1du-on 3-rain.CI NEG

T’ah doo la’ tł’oh ła’ baa náánágeeh da.

not.yet DISC hay some 3-for 3-haul.I NEG

T’áadoo hoshíníkéhé.

T’ÁADOO 2-scold.NI-Í
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

Ted t’áá bí bichidí yóhósáahgo yishniih.

Ted just his 3-car 3-3-miss.I-GO 3-1-hear.I

Ted t’áá bí bichidí yóhósáahgo yishniih.

Ted just his 3-car 3-3-miss.I-GO 3-1-hear.I

Tó tsíídkáá’ dididííkááł.

water charcoal-on start-3-2-put.OC.F

Tʼóó baa yáhásin.

only 3-for 3-about-embarrasing.NI

yiishjį́į́ł

Progressive Mode: 1-become.black.Prog

yik’ídeididoodis

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.F

Yiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?

tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI

Yáʼáhootʼéegi shighan.

areal-beautiful.NI-at 1-home

Yéego nihee nahóółtą́ągo yá’át’ééh doo yę́ę ’áko shį́į́ naadą́ą́’ dadinóosééł.

hard.GO 1pl-on 3-rain.P.GO 3-good future wish then maybe corn 3pl-grow.F

yíyą́ą́’

3DO-1-eat.it.P

Ła’ nááhai yę́ędą́ą́’ Tóta’di daashin niiłtsą́ą ni’.

one year prior Farmington-at wasn’t.it 2-1-see.P remember

Łį́į́’ ła’ nisin.

horse some 3-1-think.CI

ʼDa’azhishgóó déyá, sis łigaii shaʼ díílééł.

dance-to 1-go.F belt silver 1-borrow 3-lend.SFO.F