Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Atsį’ t’éiyá nahidoonih lágo naalyéhé bá hooghangóó ’o’oolwod nít’éé’ da’deelkaal lá.

meat only 3-buy.F DISC-GO trading post-toward 3-drive.P past 3-close.P DISC

’Ayóo la’ deesdoi, nahóółtą́ą́’ laanaa.

very disc 3-hot.SPN 3-rain.O hope

’Ałk’idą́ą́’ tóniteel bąąhgóó tádííyáhę́ę bénááshnii’.

long.ago ocean 3-beside-along around-1-past 3-1-remember.P

’Eii łį́į́’ ga’ yinízin.

that horse EMPH 3-2-want.CI

’Ííyą́ą́dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

Ayóó biká ’anáshwo’.

often 3-for 1-help.R

bik’ídadohdis

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.I

bik’ídísdis

3DO-1-wrap.it.around.it.I

Bįįh b da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

Ch’iyáán t’óó ’ahayóí ndi tó ’ádin.

food lots but water 3-none.NI

Chidí sits’ą́ą́’ hashtł’ish yiih yilwodgo t’áá ch’į́į́góó ch’ééh ’ííł’įįd.

car 1-from mud 3-into 3-go.P-GO failure in.vain 1-act.P

dajííyą́ą́’

pl-3DO-4dpl-eat.it.P

Dibé t’áá daaztsą́ą́ lágo bik’íníyá.

sheep just pl-3-die.P DISC-GO 3-onto-1-come.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

didadiiljéé’

pl-3DO-1dpl-start.fire.P

diilyį́į́’

3DO-1dpl-melt.it.P

Díkwíí jį́ nanilnish?

how.many-Q day 2-work.I

Díkwíí jį́ shą’ nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Doo tó tsíídkáá’ dididííkáał da.

NEG water charcoal-on start-3-2-put.OC.F NEG

Doondó’ ’awéé’ yicha da.

not.even baby 3-cry.I NEG

Ha’át’íí neidiyoołnih nínízin?

who 3-3-buy.F 2-think.NI

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

haidééłbįįd

3DO-3-fill.something.up.with.it.P

Hazhó’ó nidahísóotą́.

still pl-2dpl-sit.pl.P

Háadi lá lį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3-walk.pl.I

Háí lá sis ligái ííł’įįh?

who-Q belt silver 3-make.U

Hooghangóó nikéédeeshdááł nisin ndi ółta’di ’éí náshiilkááh.

home-toward 1-go.F 1-want.NI but school-at there 1-spend.night.N CHECK VERB GLOSSES

K’ad shicheii bíká ’iishyeed.

now 1-grandfather 3-for 1-run.I

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

Mósí ch’óółt’e’ lágo.

cat out-3-2-carry.O LÁGO

Naalyéhé bá hooghandi t’ah doo dá’deelkaałdą́ą́’ nisingo na’ńle’dii tsį́į́ł shiisxį́ (siisxį́).

trading.post-at just NEG 3-PASS-close.I-past 1-think.N-GO dismay speed 1-3-kill.P

Ná’oolkiłí sits’ą́ą́’ tanáóó’nił lágo!

watch 1-away 3-1-take.apart.O don’t

Náńsdzáago t’áá ’íídą́ą́’ ’ííníyą́ą’ dooleeł.

back-1-go.sg.P-GO just already INDEF-2-eat.P FUT

Sha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.

1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.Prog

Shiníbaal doo tó biníkáoogeeh le’ ’át’éégóó ’íishłaa.

1-tent NEG water 3-through-3-flow.I prepare.against 3-1-make.P

Sitsóí éí ’ashiiké nidaanéego ’atah nijóne’ laanaa nízin.

my.grandson TOP boy pl-3pl-play.I-GO join 4-play.O hope 3-3.want.CI

T’ah doo ła’ nihee ninááháłtin da.

not.yet some 1pl-on 3-rain.CI NEG

T’áá kintahdi ’ííyą́ą́’ nidi náá’áshdą́.

just town-at 1-eat.P but 3-1eat.R

T’áá ’íiyisíí dootł’izhii ’át’é.

really turquoise 3-be.NI

T’óó la’ sékwii.

contrary.to.appearances 1-naseous.SP

Tóbąąhgóó yishtł’ééł.

river-toward 1-run.Prog

Tówónaanígóó ch’aazhdóya’ laanaa.

overseas-to 3-1-travel.O hope

Tsxį́įłgo łees’áán ’ánílééh; nimásání nihaa níyá!

quickly tortilla 2-make.I 2-mat.grandma 1.pl-to 3-came.P

woohdlą́ą́’

3DO-2dpl-drink.it.P

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yiishjį́į́’

Perfective Mode: 1-become.black.P

yishdlą́ą́’

3DO-1-drink.it.P

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

Yootóodi níyáago shik’éí daostse’ laanaa nisin.

Santa.Fe-at 1-arrive.P-GO 1-relatives 3-1-see.O wish 1-want.CI