Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.

lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI

Naaltsoos aseezį́ yíníshtaʼ.

paper gossip 3-1-read.I

’Anaa’í bdahóóchįįd.

enemy 3-for-pl-angry.P

’Atsą́ą́’ ła’ jóyą́ą’ le’.

ribs some 4-eat.O desire

’Ałk’idą́ą́’ dahane’ yę́ę bíneeshdlį́įgo yíłta’.

long.ago pl-story past 3-1-admire.I-GO 3-1-read.P

’Ałní’ní’ą́ą́dą́ą́’ t’ah doo da’adánígóó dishááhgóó ch’iyáán ’ásdįįd.

noon-past still NEG cafeteria-to 1-go.I-NEG food 3-dwindle.NI

’Iiná yinishdlą́ą́nígíí bee shitah yá’ahoot’ééh.

life 3-1-believe.NI-ÍGÍÍ 3-with 1-among 3s-be.good.NI

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Ólta’góó dayínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.I

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindę́ę́’ nidahiilniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-from pl-3-1dpl-buy.CI

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Bááhísh ła’ hólǫ́?

bread-Q some 3s-be.NI

Bee’eldííldahsinil kintahdi sh ’oolwoł ńt’éé’ tsístł’ahazt’i’ léi’ góne’ sh ’o’oolwod.

Albuquerque town-at 1-with 3-run.Prog past deadend a areal-in 1-with 3-drive.P

Bił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.NI

Bįįh b da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

Chidí ’anáshdlééh, háálá doo naalnish da.

car 3-1-repair.I because NEG 3-work.I NEG

Da’adánídi ’áts’ą́ą́’ deeshghał.

restaurant-at ribs 3-1-eat.F

Dahojitaałgo t’áá hoonaałgo wónáásdóó ’ayóí ’íits’a’go dahojitaał.

Pl-4-sing.I-COMP just areal-3-move.Prog-COMP soon remarkable 3-sound.I-COMP pl-4-sing.I

deididínóołkał

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).F

deiłhį́į́h

pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).I

Devon glottal start bi’diił’áhigíí ’ayóo shi’diił’á.

Devon glottal start 3-3-bother.DI very 1-3-bother.DI

Dibé halgaigi da'ałchozh.

sheep meadow 3-pl.grazing.I

didadoołjéé’

pl-3DO-2dpl-start.fire.P

dididiiljah

3DO-1dpl-start.fire.F

didołjeeh

3DO-2dpl-start.fire.I

didínéeshkał

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).F

Díí tł’óół tsin bik’ídísdis.

this rope stick 3-on-3-1-wrap.I

Doo nił bééhózín da lá jiní. T’áá káhí la’ bił hóolne’!

NEG 2-with 3-knowledge.CI NEG disc 4-say.P just never some 3-with 2-tell.F

hadadínóołchał

pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadajizgeed

pl-3DO-4dpl-dig.it.out.P

hadaniilchaad

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

Hahgo lá tá’dinigizh?

When part 2-shear.F

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

Háadi lá łį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3dpl-walk.I

Háí shą’ b nanilnish?

who Q 3-with 2-work.I

Jooł ’ahííłhan ’áádóó ’atiin dóó ’anít’i’ báhátis ’eelts’id.

ball 3-1-throw.P and.then road and fence 3-over 3-move.SRO.P

Na’nízhoozhígóó deeyá, ya’?

Gallup-toward 2-go.sg.F Q

Naaltsoos yiníłta’.

book 3-2-read.I

Naʼahóóhai baa nídiikai ʼakó ʼakʼidahiʼniłí bee shí ʼadíílwoł.

rodeo 3-about 1pl-do.F so saddle.blanket 3-with 1-after 2-help.F

Neeznáadigóó ’oolkiłgo ’áłah ’aleeh daaní.

ten.at-toward time-GO meeting pl-4-say.NI

Niba’ sézį́.

2-wait 1-stand.SPN

nidazhdooleeł

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nihimásání ha’át’íí lá yinízin?

1dpl-grandmother what LÁ 3-3-want.NI

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

Sam ’ałhosh.

Sam 3-sleep.NI

Shilį́į́’ doo dah didíłdąsh da.

1-horse NEG up start-3-2.jerk.F NEG

Shimá bighangóó náshdáahgo łééchąą’í baná’ástso’.

1-mother 3-house-toward again-1-go-GO dog 3-again-1-feed.R

Shiyáázh nih ’oołbąs dooleeł.

1-son 1pl-with 3-drive.Prog will.be

Tł’éédą́ą́’ ni’shéłhaazh.

night-past 1-rest.P