Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

#’Ashkii dibé yázhí binisé

boy sheep little 3-3-raise.CI

 

’Aadę́ę́’ hoołtį́į́ł; yah ’anída’ayohjááh.

there-from rain.Prog in pl.3-bring.in.Prog

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Awéé’ dah biséłdá.

baby up 3-1-CAUS-hold.AnO.SPN

’Azhą́ níchíil ndi dibé ch’ínínil.

even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P

’Ałk’idą́ą́’ dahane’ yę́ę bíneeshdlį́įgo yíłta’.

long.ago pl-story past 3-1-admire.I-GO 3-1-read.P

’Ádihodideesht’ih sha’shin nisingo t’áadoo ’atah haasdzíi’ da.

RFLX-1-get.into.trouble.F perhaps 1-think.CI-GO NEG among 1-say.P NEG

’Ííyą́ą́’ dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?

yesterday-Q 2-work.P

’Ániid ’iiyą́ą́ ’áko ndi t’ah dichin nisin.

Recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

Asdzą́ą́ yázhí bichidí doondó’ naalnish da.

woman little 3-car not.even but 3-work.P NEG

Ashkii bił hóyéé’.

boy 3-with ho-lazy.NI

Ayóó biká ’anáshwo’.

often 3-for 1-help.R

bik’ídiidis

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.I

Bíni’ tsésǫ’ t’áá ’ąą’ ’át’é, ’áádę́ę́’ yah ’íích’i.

let window leave.open from.there in breeze.I

Damoóyę́ędą́ą́ʼ Hoozdohdi bééshnaatʼaʼí bee nanísdzá.

week-past Phoenix-at metal 3-fly.CI-NOM 3-with again-1-come.back.P

daoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).P

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

Dibé halgaidí da'ałchozh

sheep meadow 3-pl.grazing.I

Doochǫǫł á’téego!

repulsive 3-be.NI-GO

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

Éí łį́į́’ shilį́į́’ ’át’é.

that horse 1-horse 3-be.NI

Haa’íyee’ shimáyázhí daats’í ałtso ch’iyáán ’áyiilaa.

lets.see my-maternal.aunt finished food 3-3-making.P

Haahláyéé ’ajiiłhosh.

don’t.dare 4-sleep.I

Haalá t’áá ’éiyá naaltsoos niníłtsooz ni’.

what-Q just TOP paper 3-1-put.FFO.P recall

hadeiilgéésh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.I

Hádą́ą́’ Jáan Tó Hónaanígóó naayá?

When past John ocean across-to 3-go.P

Háidíígíísh neidiyoołnih nínízin?

which.one-ÍGÍÍ-Q 3-3-buy.F 2-think.NI

jidiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.I

jiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.(snow).I

Naakiiskánídą́ą́’ dibé tó ła’ bá niníyį́.

two.days.ago sheep water INDEF 3-for 3-1-haul.P

Naalyéhé yá sidáhí bíchį́į́shtahgi sęęs.

trader 3-nose 3-tip-GI wart

Nahóółtą́.

3-rained.P

Nilį́į́’ de’ nílóós.

2-horse here 3-2-lead.I

Nizhéʼé nilą́ąjįʼ yigáałgo bikééʼ yilwoł.

2-father 2-in.front-to 3-walk.Prog-GO 3-behind 2-run.Prog

Shá bíighah yáshti’ lá.

sun proportionate 1-talk.I DISC

shiilbéézh

3DO-1dpl-boil.it.P

Shimá bighangóó náshdáahgo łééchąą’í baná’ástso’.

1-mother 3-house-toward again-1-go-GO dog 3-again-1-feed.R

Shíká ’anánílwo’ doodago’ t’áadoo shaa nánít’į́ní!

1-after indef-help.R or just-neg 1-about 1-2-bother.NI-neg

T’ah doo la’ nihee ninááháłtin da.

not.yet DISC some 1du-on 3-rain.CI NEG

T’áadoo hadahooł’áhí.

neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-Í

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

Tł’éédą́ą́’ shį́į́ nida’a’nééhgóó nidadziskai.

last.night perhaps game-to pl-3-3-go.pl.P

Tł’éé’ hodooleeł t’ahádą́ą́’ chizh ła’ ’ahidíłne’.

night 3-become.F before.thus wood some 3-2-chop.I

Tʼóó baa yáhásin.

only 3-for 3-about-embarrasing.NI

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

Yiską́ągo łį́į́’ ’ahaniniilkaad dooleeł.

tomorrow-GO horse 1dpl-round.up.P FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Łééchąą’í tsxį́įłgo ’atsį’ yiyą́.

dog quick-GO meat 3-3-eat.I

ʼAtʼééd doo bił hózhǫ́ǫ da dooleeł.

girl NEG 3-with HO-happy.NI NEG 3-become.F