Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínígo gohwééh dííłbish.

morning-GO coffee 3-2-boil.F

’Atiingó ’ayóo séitah hazlįį..

roadway-GÓ a lot sand on it.I

’Atsiniltł’ish dóó tó dayókeedígíí baa ’áłah ’aleeh lá.

electricity and water pl-3-request.I-NOM 3-for meeting DISC

’Azháánee’ shi dibé hólǫ́ǫ ndi, dibé ła nahiideeshnih.

even.though my sheep 3-exist.NI sheep one 1-buy.F

’Ałchini naaki.

children two

’Ííshją́ą́ shį́į́ díí ’atoo’ béésh bii’ kǫ’í bikáá’ dah séką́.

certainly perhaps this stew stove 3-on up 3-1-put.OC.P

Ashkiísh t’áádoo nideezhí yíni’ yá ahóólaa da?

boy NEG 2-younger.sister 3-mind 3-for 3s-3-make.P NEG

dajishbéézh

pl-3DO-4dpl-boil.it.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daohtł’ó

pl-3DO-2dpl-weave.it.I

deidoołbish

pl-3DO-3dpl-boil.it.F

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

didadoołjéé’

pl-3DO-2dpl-start.fire.P

dideidiłjeeh

pl-3DO-3dpl-start.fire.I

didínóołkał

3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).F

Diné bikédaayahgi ʼooljééʼ hanáníbąsgo ʼashiiké nidahachíí jíní.

navajo-people 3-pl-land-at moon up.out-3-full.moon.R-GO boy-pl pl-3-birth.R 4-say.I

Díkwíí jį́ shą’ nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’ígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

Doondó’ ’awéé’ yicha da.

not.even baby 3-cry.I NEG

Ha’a’aahgo doo jiztįį da, johonaa’ai hwił ołtáh jíní.

sunrise-GO NEG 4-lay.O NEG, sun 4-with count 4-say.I

hadeidééłbįįd

pl-3DO-3dpl-fill.something.up.with.it.P

hadééłbįįd

3DO-1-fill.something.up.with.it.P

Halah doo bííghah jiztį́į da.

opposite.sibling NEG 3-beside 4-lay.O NEG

Jáanísh naalnish?

John-Q 3-work.I

K’os hóle’!

cloud 3s-become.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Mexicogóó daashin déyáa ni’.

Mexico-to was.it 2-go.I NI’

Na’nízhoozhídę́ę́’ shíká bił ’oolwoł.

Gallup 1-for 3-with 3-drive.I

Naʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.

casino-GÓÓ 2du-go.F-GO 2pl-behind 3-into 1-run.F

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

Níwe, bíni’dii ’áyą́!

stop 3-let 3-3-eat.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Níwe, t’óó bee nídinine’!

stop just 3-with 3-2-play.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Níwe, naaltsoos woltáʼigi tʼáádoo nahízǫsí. Baa ʼáhólyą́.

stop paper 3-read.CI-ÍGÍÍ NEG 3-2-tear.P.NEG 3-of 2-care.CI

Shidibé ’ąą’ dinót’į́į́ł laanaa ch’ééh nisin.

1-sheep expanse 3-increase.O wish in.vain 1-want.CI

Shilį́į́’ doo dah didíłdąsh da.

1-horse NEG up start-3-2.jerk.F NEG

Shí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad shił bééhózin.

I contrary only English 3-language 1-with 3-know.P

T’ah nagháíí yę́ędą́ą́’ ’áłchíní nízaadi da’ółta’ nít’ę́ę́’.

still there past children far-at pl-3-read.I past

T’áadoo yaa nidanoht’áhí.

NEG down pl-3-2dpl-put.SRO.I-Í

T’iis bąąh nidaohna’.

cottonwood 3-on pl-2dpl-climb.I

T’áá ’ahánigóó yiizįįh

just near 2-stand.I

Tsinaabąąs bee nida’abąąs yę́ędą́ą́’ shi’dizhchį́.

wagon 3-with pl-3-drive.I past 1-pass-born.P

Tł’ízí tł’oh deiiłchózhígíí shił bééhózin.

goat grass pl-3-3-eat.leafy-ÍGÍÍ 1-with 3-about-3-know.NI

wohsą́

3DO-2dpl-eat.it.I

yidíníłkaad

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).I

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

yiyiigish

3DO-3-make.one.cut.in.it.I

yíníshóó’

3DO-2-brush/comb.it.P

yíłhį́į́’

3DO-1-melt.it.(snow).P

Łeechaʼí ʼóéí ">yą́ą́, éí nabídishgizh.

Dog 3-eat.O TOPIC 3-surgery.P

ʼDa’azhishgóó déyá, sis łigaii shaʼ díílééł.

dance-to 1-go.F belt silver 1-borrow 3-lend.SFO.F

“Shich’é’é baa shíni’" diníine’. T’ahdiísh t’áá ’ákónít’é?

1-daughter 3-about 1-mind 2-say.P still-Q just 2-well.NI