An example search has returned 50 entries
’Amásání léi’ dibé yázhí yootééł.
grandmother INDEF sheep little 3-3-carry.AnO.Prog’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?
meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI’Eii łééchą̨ą’í t’áá ’áko taah yilwo’.
that dog immediately water.into 3-run.UBéégashii yáázh ła’ shibee’í’diidłííd bik’i niní’ą́.
calf one 1-cattle.brand 3-on 3-1-put.NPCh’il t’áadoo yishnizhí t’óó ’ahayóí hanáánáájéé’.
plant NEG 3-1-rip.P-NEG just many 3-again.return.Pdadoohsį́į́ł
pl-3DO-2dpl-eat.it.Fdadínółkaad
pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).Idajííyą́ą́’
pl-3DO-4dpl-eat.it.Pdaołbéézh
pl-3DO-2dpl-boil.it.Ideiłbéézh
pl-3DO-3dpl-boil.it.Ididazhdííłjéé’
pl-3DO-4dpl-start.fire.Pdidíníilkał
3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).Fdiididoołjah
3DO-3-start.fire.FDíí tł’éé’ ’iidííłhosh.
this night 2-sleep.FDíí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed.
this night NEG bull into.field-3-run.ODoo ’atiin bąąhgóó ch’il ’ahwééh ’áłah ’ájíléeh da.
NEG road 3-beside-along plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG
listen
Don’t gather tea along the roadside.
bookmark- Indirect command with negation
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasesfind in Navajo Adverb Lexicon
- 4th person admonition, negative, Imperfective
- -ąąh on, besidefind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a datefind in Navajo Postposition Lexicon
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
Doo nił bééhózín da lá jiní. T’áá káhí la’ bił hóolne’!
NEG 2-with 3-knowledge.CI NEG disc 4-say.P just never some 3-with 2-tell.F
listen
You don’t know about this. Just don’t say anything!!
bookmark- doo --- da frame to negativize verbs and phrasesfind in Navajo Adverb Lexicon
- Continuative Imperfective (CI)find in Navajo Verb Modes
- bééhózin there is knowledgefind in Navajo Verb Modes
- lá jiní let’s play like, let’s pretend thatfind in Navajo Particle Lexicon
- la’ puzzlementfind in Navajo Particle Lexicon
- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
Doondó’ daatsaah da noolin.
not.even 3-sick.I NEG 3-resemble.NIDíí ’áʼkáán háidíígíísh nahiidiilnih?
TOPIC flour which.one-ÍGÍÍ-Q 3-2du-buy.FGohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?
coffee only TOP or milk perhaps 3-with 3-2-want.NIGólízhii dégo dasidoo’į́įgo da’oołzhish nỉ.
skunk up-GO pl-3-look.I-GO pl-3-dpl-dance.Ihadazhneeshchaad
pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).Phadeiilgizh
pl-3DO-1dpl-cut.it.out.PHáágóó lá Bíl doogááł nízin Jáan?
where-toward Q Bill 3-go.sg.F 3-want.CI JohnHáidíígíísh neidiyoołnih nínízin?
which.one-ÍGÍÍ-Q 3-3-buy.F 2-think.NIhááłgizh
3DO-1-cut.it.out.Pháíníłgizh
3DO-2-cut.it.out.Pjidoołbish
3DO-4-boil.it.FKin góne’ siikéé lá jiní.
house in 1dpl-sit.I DISC 4-say.IKwii sínídáa dooleeł.
here 2-sit.SPN will.be.Fni’sełkǫ́ǫ́’ léi’ yéigo bąąh ch’ééh déyá
1-swim.P because very 3-on in.vain 1-go.P
listen
I am very tired because I went swimming
bookmark- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- na’ashkǫ́ǫ́’ swimfind in Navajo Verb Modes
- léi’ a certain, some, a, anfind in Navajo Particle Lexicon
- ch’ééh in vain, futilely, tryfind in Navajo Adverb Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- déyá gofind in Navajo Verb Modes




