Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Aghaa’ daołgááh.

wool pl-3-2dpl-make.white.I

’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.

coffee again-1-drink.R

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

Ániid ’iiyą́ą́’áko ndi t’ah dichin nisin.

recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

bik’ídédiz

3DO-1-wrap.it.around.it.P

bik’ídísdis

3DO-1-wrap.it.around.it.I

Ch’iyáán ’ádaasdįįdgo kingóó ła’ hááshááł.

food pl-3-run.out.P-GO store-to some area-1-go.get.Prog

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.

formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I

dajíí’aal

pl-3DO-4dpl-chew.it.P

deidooyį́į́ł

pl-3DO-3dpl-eat.it.F

deiidą́ą́’

pl-3DO-1dpl-eat.it.P

deiilyį́į́h

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

Dibé bitsį’ doodago béégashii bitsį’ daats’í nínízin?

sheep 3-meat or cow 3-meat possibly 3-2-want.NI

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed.

this night NEG bull into.field-3-run.O

Díí tł’óół tsin bik’ídísdis.

this rope stick 3-on-3-1-wrap.I

dooshą’ --- lá

dołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.I

Ha’a’aahgo doo jiztįį da, johonaa’ai hwił ołtáh jíní.

sunrise-GO NEG 4-lay.O NEG, sun 4-with count 4-say.I

hadadoołtééł

pl-3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadeiniłchaad

pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).I

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

hanołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hanííníłchaad

3DO-2-card.it.(as.in.wool).P

Háísh ’ałhosh?

who-Q 3-sleep.I

K’idadeelyáá nit’éé’ t’óó daazgan, háálá doo nahałtin da.

1pl-plant.P past just 3pl-dry.SPN, because NEG 3-rain.CI NEG

Mary ha’át’íí yinízin?

Mary what 3-3-want.NI

na’ashkǫ́ǫ́’

1-swim.I

Na’nízhoozhígóó nihił ’adeeswod ’áko shį́į́ ’adiidį́į́ł chidí nihá ’ánálnéehgo.

Gallup-to 1-with INDEF-drive.P then maybe 1-dual-eat.F car 1-for 3-fix.I-GO

Nahałtin ládą́ą́’ doo deesháał da.

3s-rain.I in.case NEG 1-go.F NEG

naohłé

3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

Naʼahóóhai baa nídiikai ʼakó ʼakʼidahiʼniłí bee shí ʼadíílwoł.

rodeo 3-about 1pl-do.pl.F so saddle.blanket 3-with 1-after 2-help.F

Ni’éé’ náníłkad.

2-clothes 3-2-sew.I

nidasiilkáá’

pl-3DO-1dpl-investigate.it.P

Níká ’adeeshwoł biniiyé níyá.

2-for 1-run.F 3-purpose.of 1-came.P

Níwe, doo mósí nidziłtseed da!

stop NEG cat 3-4-kill.I NEG

Shíká ’anilyeed.

1-for 2-run.I

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah dii.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’ah doo la’ shą́ą́’ ’azhjaa’góó náádiikáah da.

not.yet DISC flea market-to 1pl-run.I NEG

T’áá ’ahánigóó yiizįįh

just near 2-stand.I

T’áá sáhí ʼííníyą́ą́ʼ. Tʼáá shǫǫ da ʼíyą́ shididííniił.

only.you 2-eat.P T’ÁÁ SHǪǪ DA 2-eat.I 1-2-tell.F

Tó háálínídi ’ahéédidiit’ashałní’ní’ą́ągo.

spring-at refl-1du-meet.F noon-GO

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

yiigish

3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.I

yik’ídéideezdiz

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.P

Yiską́ągo naaltsoos naa deesh’ááł.

tomorrow book 2-for 1-move.SRO.F

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

yí’aal

3DO-1-chew.it.P