An example search has returned 50 entries

’Ajóółháásh laanaa.

4-sleep.O wish

’Ałk’idą́ą́’ ye’iitsoh lei’ jiní “łeeh nideeshbish.”

long.ago giant INDEF 4-say.P ground-into 2-1.roast.F
listenloadingplaying

Long ago, a giant said, “I will roast you in the pit”.

"Doildinę́ę’ daazts’ą́ą́ lá," didííniił.

3-be.outcast.NI-deceased 3-die.P DISC 3-2-tell.F
listenloadingplaying

Tell them "The despicable one has died."

Asdzą́ą́ yázhí bichidí doondó’ naalnish da.

woman little 3-car not.even but 3-work.P NEG

At’ééd aní shí k’ad naalyéhé báhooghango déyá. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ da’iigháásh.

girl 3-say.IP 1-now goods 3-for-home-GO directional-go. past 3-mother 3-say.IP now time-sleep.

Beeldléí danołtsóós.

blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.I

Bíni’dii ’awéé’ ałhosh, yee nǫǫsééł.

3-let-stay baby 3-sleep.I 3-by.means.of 3-grow.I
listenloadingplaying

Don’t bother the baby! Let s/him sleep! ałhosh

Bįįh b da’doołdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.I

Ch’il t’áadoo yishnizhí t’óó ’ahayóí hanáánáájéé’.

plant NEG 3-1-rip.P-NEG just many 3-again.return.P
listenloadingplaying

I hadn’t pluck the weeds before a lot grew back again.

daohshóóh

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.I

daołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.I

deidíníłkaad

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Dichinísh doodaii’ dibáá’ísh dzinízin?

hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NI

didazhdiłjeeh

pl-3DO-4dpl-start.fire.I

Diné bikédaayahgi ʼooljééʼ hanábąsgo ʼashiiké nidahachíí jíní.

navajo-people 3-pl-land-at moon up.out-3-full.moon.R-GO boy-pl pl-3-birth.R 4-say.I

Doo nídahiyoołnaah da.

neg pl-3-2dpl-resuscitate.I neg

Doo t’áá k’ad nich’i’ hasdzíí da.

do.not.want.to towards.you.pos 1-speak.P NEG

Dooládó’ shį́į́ shich’ohoos’ni’ da; ’adą́ą́dą́ą́’ kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably 1-lucky.P yesterday town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

Díí dibé yázhí yíłtééł.

TOP sheep little 3-2-carry.AnO.Prog

haashgéésh

3DO-1-cut.it.out.I

hadazhneeshchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadínííłchał

3DO-2-card.it.(as.in.wool).F

háágeed

3DO-1-dig.it.out.P

hááłgizh

3DO-1-cut.it.out.P

Kwe’é k’ad łe’esh’aah.

here now earth-1-put.into.I.SRO
listenloadingplaying

Now, I am putting it (SRO) into the ground here.

Mary ha’át’íí lá yinízin?

Mary what Q 3-3-want.NI

Na’nízhoozhígóó deeyá, ya’?

Gallup-toward 2-go.sg.F Q

Nichxǫ’ doo ájíléeh da.

stop NEG 3-4-make.I NEG
listenloadingplaying

Stop, don’t do bad stuff!

Nichxǫ’ doo ájíníi da.

stop NEG 4-say.thus.NI NEG
listenloadingplaying

Stop, don’t say it!

nisélá

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

N bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.I

niłhį́į́h

3DO-2-melt.it.(snow).I

Níwe, doo tsésǫ’ góne’ ch’ééjí’nah da!

stop NEG window 3-into 4-crawl.R NEG
listenloadingplaying

Stop, one does not crawl through the window.

Ńdíshchíí’ yáázhí bąąh hasis’na’go shił yaa ’ádzaa.

pine.tree little 3-on 1-climb.P-GO 1-with down 3-act.P

Shi’éé’ kin bikáá’dóó hadah (or bidah, ’adah) ’ahé’ah.

1-clothes house 3-on-from areal-downward 3-1-toss.FFO.P

shiilbéézh

3DO-1dpl-boil.it.P

T’ah doo la’ tł’oh ła’ baa náánágeeh da.

not.yet DISC hay some 3-for 3-haul.I NEG

italic highlight particle_0" aria-label="particle">T’áadoo yéego ’aho’niiłtįįhí chizh lą’ígo yah ’ahideeshjih.before very start-rain.(F)NEG wood many-GO up

before very rain-hard-(F)NEG wood many.GO up ser-1-bring.in(F)
listenloadingplaying

Before we get a down pour, I want to bring in plenty of wood.

Tó tsíídkáá’ didíkaah.

water charcoal-on start-3-2-put.I.OC
listenloadingplaying

Put the water on the charcoal.

Tsxį́įłgo ni’éé’ biih ni’nééh.

hurry 2-clothes 3-into 2-crawl.I

Tł’ízí ’ałchozh.

goat 3-eat.I
listenloadingplaying

The goat is grazing/chewing plants.

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yiilyį́į́h

3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

Yishdlosh le’.

peg-1-trot.Prog LE’
listenloadingplaying

I wish to trot (in water).

Yiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?

tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F

Yiską́ągo shicheii nihaa deeshááł ní.

tomorrow 1-grandfather 1pl-to 1-walk.F 3-say.NI

yiyiigish

3DO-3-make.one.cut.in.it.I

yoodlą́ą́’

3DO-3-drink.it.P

yíní’aal

3DO-2-chew.it.P