Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Acheii bitsoi ’aghááł beinítą́

grandfather grandchild gourd 3-3-give.SSO.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

’Ałk’ésdisí naháłnii’go sitsilí dóó shideezhí ’aheełt’éego bá ’ahá níjaa’.

candy 3-1-buy.CI-GO 1-little.brother and 1-little.sister 3-1 split-GO.I 3-for 3-1 gave.I

’Áde’óóyą́ą́’ lágo.

self-2-eat.O don’t

’Áłchíní hazhóʼí bik’i yíldził.

children careful 3-for 2-support.Prog

’Ólta’góó dayínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.I

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

Boy flowing.water-ÍGÍÍ 3-in 3-3-fall.O

bik’ídidoohdis

3DO-2dpl-wrap.it.around.it.F

Bini’ íídeeshtah doodago ’éiyá yóó’ ’adeeshwoł.

let will-1-school or only away 1-off-run.P

Ch’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.

watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.R

Ch’iyáán ’ádaasdįįdgo kingóó ła’ hááshááł.

food pl-3-run.out.P-GO store-to some area-1-go.get.Prog

Ch’iyáán bá hooghandi béeso bideená naashnish.

food.store-at money 3-in-exchange.for 1-work.CI

Chidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.

car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.P

Chidí nahideeshnih ndi shibéeso ’ádin.

car 3-1-buy.F but 1-money 3-none.NI

Chidí nidabinóołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.O

dajoodlą́ą́’

pl-3DO-4dpl-drink.it.P

deidíníłkaad

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).I

didazhdidoołjah

pl-3DO-4dpl-start.fire.F

didishjeeh

3DO-1-start.fire.I

Díí ’abíní dibé tóógóó neeshkał.

this morning sheep water-to 3-1-herd.Prog

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed; dádi’nítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Díí yiską́ągo ’íídííłtah.

this tomorrow 3-2-read.F

Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’go baa ’ákonsin.

prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-GO 3-about 1-be.aware.NI

Doo ńdeeshdááł da, háálá kwii doo shił yá’áhoot’éeh da.

NEG 1-return.F NEG because here NEG 1-with 3-good.NI NEG

Doo t’áá k’ad nich’i’ hasdzíí da.

do.not.want.to towards.you.pos 1-speak.P NEG

Dzi’izí bikee’ náásxis nít’éé’ bił daalkaałí baa’íí’á.

bicycle 3-tire 3-3-turn.Prog past nail 3-into-3-extend.NP

Díí dibé yázhí yíłtééł.

TOP sheep little 3-2-carry.AnO.Prog

hadadiiltééł

pl-3DO-1dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadasoogeed

pl-3DO-2dpl-dig.it.out.P

hazhdoołtééł

3DO-4-carry.him/her.up.out.of.something.F

Hónáhoot’éhí ’índa ch’aa deeshááł nissin.

next.year until travel will.go.F 1-desire.

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

Linda naaltsoos yółta’.

Linda book 3-3-read.I

nanilé

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nédáá dóó bikáá’adání bik’i ndinís’eez.

1-sit and table 3-on 1-place-1-foot.P

Nichxǫ’ doo ájít’į́į da.

stop NEG 4-act.thus.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Nighéí na’ashch’ąą’ígíí níil’į́.

over.there painting-ÍGÍÍ 3-2-du.look.I

Níwe, bíni’dii ’áyą́!

stop 3-let 3-3-eat.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

She’abe’ sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́’ lágo.

1-milk 1-from 3-2-drink.O LÁGO

íín">T’áadoo hosh niyą́ní.

T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-Í

italic highlight particle_0" aria-label="zaashchíín">T’áadoo naanishgóó dah diisháhí Shicheii kojį’ bił ni’ilwod.

before 1-work.(I)GOO start-out 1-walk.NEG grandpa here with 3-2-drive.(I)

T’áá shǫǫ da la’ da’adą́ądi diné bich’iiyą’ hólǫ́ǫ́ lá.

at.least such.as some restaurant-at Navajo 3-food 3-exist.NI DISC

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tó tsíídkáá’ didíkaah.

water charcoal-on start-3-2-put.I.OC

Tóbąąhgóó yishtł’ééł.

river-toward 1-run.Prog

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

Yiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?

tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F

yiyííyą́ą́’

3DO-3-eat.it.P

Yéego náádeeyolgo gáagii ch’ééh nídiit’ááh.

very-GO again-3-windy.R-GO crow in.vain start-3-fly.I