An example search has returned 50 entries
’Ach’íí’ ła’ deeshį́į́ł.
rolled.intestine some 1-eat.Fbik’ídeediz
3DO-1dpl-wrap.it.around.it.PBįįh bił da’doołdǫǫh.
deer 3-with pl-2dpl-shoot.IChidí bits’ą́ą́’ niiltłago t’óó yíyooyił.
car 3-from 3-stop.P-GO just 3-3-push.Prog
listen
S/he is pushing his/her stalled vehicle.
bookmark- -ts’ą́ą́’ away from, separating from, derived fromfind in Navajo Postposition Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- niiltłáád stop, stallfind in Navajo Verb Modes
- -go verb and subordinating encliticfind in Navajo Adverb Lexicon
- Progressive (Prog)find in Navajo Verb Modes
Da’ ’ałní’ní’ą́ąjį’ tł’óo’di nishínílnish?
Q noon-until outside-at 2-work.P
listen
Did you work outside up to noon?
bookmark- da’ particle for yes/no questionsfind in Navajo Questions
- ’ałní’ní’ą́ąjį’ noon-untilfind in Navajo Adverb Lexicon
- -jį́’ up to, as far asfind in Navajo Postposition Lexicon
- time
- -di atfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- naashnish workfind in Navajo Verb Modes
dadiidį́į́ł
pl-3DO-1dpl-eat.it.Fdadoohsį́į́ł
pl-3DO-2dpl-eat.it.Fdajitł’ó
pl-3DO-4dpl-weave.it.IDamóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.
Sunday past Santa.Fe-to 1-go.Pdashiilbéézh
pl-3DO-1dpl-boil.it.Pdashoołbéézh
pl-3DO-2dpl-boil.it.Pdeiilyį́į́h
pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).Ideiłhį́į́h
pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).IDibé tóógóó dínóshkaad.
sheep water-toward 3-1-start.herd.Odidííłhįh
3DO-2-melt.it.Fdiilyį́į́h
3DO-1dpl-melt.it.IDíí yiską́ągo ’íídííłtah.
this tomorrow 3-2-read.FDziłghą́ą́’góó deeshááł nissin.
mountain-top-toward 1-go.F 1-want.CIGah bikéé’ yishwoł.
rabbit 3-following 1-run.ProgHa’át’íísh náádaadi’ní?
what-Q again-pl-3dpl-say.IHaaláyéé diitlʼééʼ ʼajiłhwosh.
caution this-night 4-sleep.Ihadajizgeed
pl-3DO-4dpl-dig.it.out.PHaidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’ę́ę́’ --- doo shił yá’áhoot’éeh da.
winter-past mine.shaft inside 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG
listen
I worked in the mine (shaft) last year and I didn’t like it.
bookmark- -dą́ą́’ past timefind in Navajo Postposition Lexicon
- time
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- naashnish workfind in Navajo Verb Modes
- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
- cognitive experiencer
- ńt’éé’ relates to past timefind in Navajo Adverb Lexicon
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasesfind in Navajo Adverb Lexicon
Jáan naalnishísh?
John 3-work.I-Qjiigish
3DO-4-make.one.cut.in.it.IK’aa’ísh ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?
arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P
listen
Did s/he perhaps shoot arrows under or over the bridge?
bookmark- -ísh enclitic for yes/no questionsfind in Navajo Questions
- doodago particle orfind in Navajo Questions
- daats’í particle for perhapsfind in Navajo Questions
- -yaa under, beneath, downfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- -tis overfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- ’adisht’oh be an archer, shoot arrowsfind in Navajo Verb Modes
K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.
now Gallup-at around-1-walk.I hopeKwe’é k’ad łe’esh’aah.
here now earth-1-put.into.I.SRONa’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?
hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.INaʼahóóhai nitsaaígóó dóola dííyééł.
rodeo 3-big-to bull 2-haul.Fneiilyé
3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.INichxǫ’ doo ájíníi da.
stop NEG 4-say.thus.NI NEGnideiskáá’
pl-3DO-3dpl-investigate.it.Pnijilé
3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.INíwe, doo tsésǫ’ góne’ ch’ééjí’nah da!
stop NEG window 3-into 4-crawl.R NEGShiyáázh niʼíłtááh. Bá daʼdiidííł; ʼákohgo chʼiyáán ʼálʼį́įgi shiká ʼadoojah.
1-son 3-graduate.I 3-for 1pl-eat.F so-then food indef-make-at 1-after 3pl-help.FT’ah doo la’ shą́ą́’ ’azhjaa’góó náádiikáah da.
not.yet DISC flea market-to 1pl-run.I NEGT’iis bąąh nidaohna’.
cottonwood 3-on pl-2dpl-climb.Iitalic highlight particle_0" aria-label="particle">T’áadoo yéego ’aho’niiłtįįhí chizh lą’ígo yah ’ahideeshjih.before very start-rain.(F)NEG wood many-GO up
before very rain-hard-(F)NEG wood many.GO up ser-1-bring.in(F)Tł’éédą́ą́ łééchąą’í léi’ nihił ’yaííyá’ii’ neeztį́.
last.night dog strange 1dpl-with 3-come.inside.P-and lie.down.SNP
listen
Last night, a (strange) dogs came walking in on us and lay down.
bookmark- tł’éédą́ą́’ last nightfind in Navajo Adverb Lexicon
- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- yishááł walkfind in Navajo Verb Modes
- -ii’ and, and thereuponfind in Navajo Conjunction Lexicon
- Si-Perfective Neuter (SPN)find in Navajo Verb Modes
- sétį́ lie downfind in Navajo Verb Modes
woohgish
3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.Iwooshóó’
3DO-2dpl-brush/comb.it.Pyiishjį́į́ł
Progressive Mode: 1-become.black.Progyik’ídéididis
pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.IYootóodi níyáago shik’éí daostse’ laanaa nisin.
Santa.Fe-at 1-arrive.P-GO 1-relatives 3-1-see.O wish 1-want.CIŁa’ damóo yę́ędą́ą́’ dah ’iyétł’ónée, k’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół.
one Sunday past up 3-1-set.P-past now middle-toward 1-weave.ProgLast week I set up a loom, and now I am halfway finished with weaving (a rug).
bookmark



