Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.
coffee again-1-drink.R’Ashkii t’áá shǫǫ ółta’ lá.
boy good.thing 3-learn.I DISC’Ííyą́ą́’ dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.
1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.PAshkii tł’óodi naashné ni. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ ’aadéé’ chiíłtsxóoí yilwoł.
boy outside-at 1-play.IP 3-say. past 3-mother 3-say.IP now there-from vehicle-yellow-NMZ 3-moving.fast.FÁt’ah ’índa shaa náádíídááł.
later 1-to again-2-come.Fbik’ídídis
3DO-2-wrap.it.around.it.IBįįh bił da’doołdǫǫh.
deer 3-with pl-2dpl-shoot.IChidí diiłts’į́į́h.
car 3-2-start.IChidí nidabinołtłáád.
car pl-3-2dpl-stop.IChidí łizhinígíí doodago łigaaígíí daats’í nahideeshnih?
car black-nom or white-nom perhaps 3-2-buy.Fdadidiilyįh
pl-3DO-1dpl-melt.it.Fdadidínóołkał
pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).Fdadiilyį́į́’
pl-3DO-1dpl-melt.it.Pdadoołbish
pl-3DO-2dpl-boil.it.Fdajííyą́ą́’
pl-3DO-4dpl-eat.it.PDamóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.
Sunday past Santa.Fe-to 1-go.Pdazhdooyį́į́ł
pl-3DO-4dpl-eat.it.Fdeiłbéézh
pl-3DO-3dpl-boil.it.IDibé tóógóó dínóshkaad.
sheep water-toward 3-1-start.herd.Odididiiljah
3DO-1dpl-start.fire.FDíí ’abíní dibé tóógóó neeshkał.
this morning sheep water-to 3-1-herd.ProgDooshą’ kót’éego áníléeh da lá.
ensure like.this 2-do.I DISCdołhį́į́h
3DO-2dpl-melt.it.IDíí ’áʼkáán háidíígíísh nahiidiilnih?
TOPIC flour which.one-ÍGÍÍ-Q 3-2du-buy.FDíí jį́ Nida’iiníísh ’áko shį́į́ nihich’į’ nida’iilyé, ya’?
today Friday then.maybe 1pl-toward 1pl-payment.I Qhadííníłbįįd
3DO-2-fill.something.up.with.it.Phaiilgéésh
3DO-1dpl-cut.it.out.Ihaoołgizh
3DO-2dpl-cut.it.out.PJáan naalnishísh?
John 3-work.I-Qjidíníłkaad
3DO-4-start.to.herd.them.(animals).Ijishbéézh
3DO-4-boil.it.Pjitł’ó
3DO-4-weave.it.Ijííłhį́į́’
3DO-4-melt.it.(snow).PK’ad dibé ch’íi’nííł.
now sheep 3-2-du-take.out.IKintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz
areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.PKénídánííljeehgo, sin ła’ beehódíítał.
shoe.game-GO song some 2-sing.Fneizlá
3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.Pni’sełkǫ́ǫ́’ léi’ yéigo bąąh ch’ééh déyá
1-swim.P because very 3-on in.vain 1-go.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ’Áhoodzaii’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- na’ashkǫ́ǫ́’ swim’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- léi’ a certain, some, a, anfind in Navajo Particle Lexicon
- ch’ééh in vain, futilely, trysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- déyá go’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
Nichxǫ’ doo ájíléeh da.
stop NEG 3-4-make.I NEGnidadoohłeeł
pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Fnideiilyé
pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Inishóóh
3DO-2-brush/comb.it.IShicheii bighangóó yishááł.
1-grandfather house-toward 1-go.ProgShichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.
1-car still 3-good.NI later one again-3-1-buy.F
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- t’ahdii stillsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Neuter Imperfective (NI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- yá’át’ééh it is good’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ’át’ah ’índa later, later onsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- nahashniih buy, sell’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi




