Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG 3-because soon hunger 1-3-kill.I

’Ahwééh bee yishdlį́hígíí bikáá’ ’adání bikáá’ dah yish’ááh.

coffee 3-with 3-1-drink.P-NOM table 3-on up 3-1-put.SRO.U

’Akonee’, shą́ą́’ t’áadoo ’ánít’íní nidishní.

see remember NEG 2-do.NI-Í 1-say.I

’Ashkii yázhí éí bimá kingóó yił yi’ash.

boy little TOP 3-mother store-to 3-with 3-walk.du.Prog

’Ałk’ésdisí naháłnii’go sitsilí dóó shideezhí ’aheełt’éego bá ’ahá níjaa’.

candy 3-1-buy.CI-GO 1-little.brother and 1-little.sister 3-1 split-GO.I 3-for 3-1 gave.I

’Ałní’ní’ą́ą́dą́ą́’ t’ah doo da’adánígóó dishááhgóó ch’iyáán ’ásdįįd.

noon-past still NEG cafeteria-to 1-go.I-NEG food 3-dwindle.NI

’Ádihodideesht’ih sha’shin nisingo t’áadoo ’atah haasdzíi’ da.

RFLX-1-get.into.trouble.F perhaps 1-think.CI-GO NEG among 1-say.P NEG

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo baa ’áhonissin da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫd bik’i’diitą́.

formerly Navajo language research NEG 3-about 1-aware.CI NEG | now TOP at.least 3-of-1-understand.P

Ch’ééh la’ baa ntséskees.

in.vain puzzlement 3-about 1-think.I

Dah nóóljííd lágo.

up 2-jump.O don’t

dajiigish

pl-3DO-4dpl-make.one.cut.in.it.I

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

dayoodlą́ą́’

pl-3DO-3dpl-drink.it.P

deeshbish

3DO-1-boil.it.F

Dichinísh doodaii’ dibáá’ísh jinízin?

hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NI

didazhdiłjeeh

pl-3DO-4dpl-start.fire.I

didideeshjah

3DO-1-start.fire.F

dizhdidoołjah

3DO-4-start.fire.F

Díí tł’éé’ ’índa hazhó’óó ’iideeshwosh.

this night only.then uninterrupted 1-sleep.F

Díí tł’óół tsin bik’ídísdis.

this rope stick 3-on-3-1-wrap.I

hadadoołbįįd

pl-3DO-2dpl-fill.something.up.with.it.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

haoogeed

3DO-2dpl-dig.it.out.P

Haʼdiinééh biniiyé hę́ę́ł bee naagéhé bits’aʼ ʼádinígíí nidoochʼąh.

parade 3-reason pack 3-means-of 3-haul.I 3-box 3-exist.NI-ÍGÍÍ 3-decorate.F

Háát’i’ le’!

up-3-extend.P LE’
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Háidígíí ááhdi?

which.one-ÍGÍÍ 3-2-to say

háágeed

3DO-1-dig.it.out.P

háínígeed

3DO-2-dig.it.out.P

jiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.(snow).I

joodlą́ą́’

3DO-4-drink.it.P

Kénídánííljeehgo, sin łah beehódíítał.

shoe.game-GO song some 2-sing.F

Mary ha’át’íí lá yinízin?

Mary what Q 3-3-want.NI

Na’ná’á biyaa góne’ dóó báhátis ’adiłt’oh.

bridge 3-under below and 3-across 3-3-shoot.P

Nida’iilyéego ’áłt’ąą yiską́ągo ’índanááł doo.

pass.pay.I-go after.all tomorrow only.then 2-come.Prog future

nidiilyeeł

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nihimásání ha’át’íí lá yinízin?

1dpl-grandmother what LÁ 3-3-want.NI

Níwe, bíni’dii ’áyą́!

stop 3-let 3-3-eat.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Níwe, doo mósí nidziłtseed da!

stop NEG cat 3-4-kill.I NEG

Níwe, tʼáádoo ʼałkʼésdisí niyą́ní.

stop NEG candy 3-2-eat.DI.NEG

Shą́ą́’ ’ałk’idą́ą́’ baa hwiinít’į́į ni’.

remember long.ago 3-for 3-discuss.I recall

Shí ’éí t’áá naanishdóó kingóó déyá.

I TOP just work-from town-to 1-go.I

Tł’ízí da’ałchozhgo sh bééhózin.

goat ’a-3-graze-GO 1-with 3-of-3-conceive

wooyą́ą́’

3DO-2dpl-eat.it.P

yididoołhįh

3DO-3-melt.it.F

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

yiilzhóó’

3DO-1dpl-brush/comb.it.P

yiłhį́į́h

3DO-3-melt.it.(snow).I

yí’aal

3DO-1-chew.it.P

yíshóó’

3DO-1-brush/comb.it.P

Łééchąą’í kin bitł’ááh góyaa ’ałhosh.

dog house 3-under down 3-sleep.NI