Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahwééh bee yishdlį́hígíí bikáá’ ’adání bikáá’ dah yish’ááh.

coffee 3-with 3-1-drink.P-NOM table 3-on up 3-1-put.SRO.U

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Áłtsé biba’ dooleeł ’áko shį́į́ ’índa nih dah adidoolwoł.

first 3.for will until then only 1.with start 3-drive.F

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Áłah ’aleehgo ch’iyáán ’ádadiilnííł ’áko shį́į́ ’índa diné ndahidookah.

meeting-Comp food 3-1-Pl-make.F CONJ people 3-Pl.will-arrive.F

’Íídeeshwosh daats’í doodaii’ saad naalkaah bindeeshnish.

1-sleep.F maybe or word research 3-1-work.F

Bich’ah haini’ą́, "díí bee yisdádíínááł," hał jiní.

hat 3-2-give.P with.this.PP pl-2-survive.F 3-to.say.I they.say

bik’ídazhdeezdiz

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.P

Béeso ła’ nich’į’ nidoolyééł t’ahádą́ą́’ ’ałtso nanilnish.

money some 2-toward 2-3-pay.F before.thus all 2-work.I

Da’ dichin nínízin?

Q hungry 2-want.NI

dajishóóh

pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.I

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

daoohdlą́ą́’

pl-3DO-2dpl-drink.it.P

deiyííyą́ą́’

pl-3DO-3dpl-eat.it.P

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

didadidoołjah

pl-3DO-2dpl-start.fire.F

didadiiljéé’

pl-3DO-1dpl-start.fire.P

diidį́į́ł

3DO-1dpl-eat.it.F

dííłhį́į́’

3DO-1-melt.it.P

Ha’át’íí bik’i dah sínídá?

what-Q 3-on up 2-sit.I

Hada’niłhosh le’!

up-pl-3-3-bubble.up.CI LE’
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

hadazhdoołtééł

pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadazhdééłbįįd

pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.P

hadííłtééł

3DO-2-carry.him/her.up.out.of.something.F

hajíígeed

3DO-4-dig.it.out.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

hayíígeed

3DO-3-dig.it.out.P

hazhniłchaad

3DO-4-card.it.(as.in.wool).I

Hazhóʼí síní. Tʼáadoo naaní’dííldisí.

careful 2-sit.I NEG again-2-wander.Prog-í

Háísh ’ałhosh?

who-Q 3-sleep.I

jidiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.I

Kin Łánídi naashnish háálá ’áadi shaghan.

Flagstaff 1-work.I because there 1-live.NI

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

Na’ná’á biyaa góne’ dóó báhátis ’adiłt’oh.

bridge 3-under below and 3-across 3-3-shoot.P

naohłé

3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nichxǫ’ báhádzid.

stop 3-P-be.dangerous
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

nidadiilyeeł

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

niséłkáá’

3DO-1-investigate.it.P

néishjį́į́h

Iterative Mode: 1-become.black.R

Shą́ą́’ ’ałk’idą́ą́’ baa hwiinít’į́į ni’.

remember long.ago 3-for 3-discuss.I recall

T’áadoo hosh niyą́ní.

T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-Í

T’áá ká ’adinoólgháásh lágo.

neg 2-oversleep.O LÁGO

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

Yadiizíní bigháníshgéésh.

can 3-through-1-cut.open.I

yidooyį́į́ł

3DO-3-eat.it.F

yiishjį́į́h

Imperfective Mode: 1-become.black.I

Yiską́ągoósh ’adeestsił nínízingo bee na’anishí hasht’enilééh?

tomorrow-Q 1-make.F 2-want.NI-GO tool 3-2-prepare.I

yoodlą́ą́’

3DO-3-drink.it.P

Łáháda ’ach’íí’ náshdį́į́h.

now.and.then rolled.intestine 1-eat.R

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I