Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Acheii bitsoi ’aghááł beinítą́

grandfather grandchild gourd 3-3-give.SSO.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

’Atsį’ t’éiyá nahidoonih lágo naalyéhé bá hooghangóó ’o’oolwod nít’éé’ da’deelkaal lá.

meat only 3-buy.F DISC-GO trading post-toward 3-drive.P past 3-close.P DISC

’Áłchíní hazhóʼí bik’i yíldził.

children careful 3-for 2-support.Prog

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

bik’ízhdídis

3DO-4-wrap.it.around.it.I

Chidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.

car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.P

Chidí bik’ee heesh’ááł.

car 3-tire 3-1-move.SRO.Prog

Da’ dichin nínízin?

Q hungry 2-want.NI

Da’ shééhonísin?

Q 1-2-know.NI

dadoołbish

pl-3DO-2dpl-boil.it.F

dadoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.P

dadínółkaad

pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

dajííshóó’

pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.P

deiilzhóóh

pl-3DO-1dpl-brush/comb.it.I

Dibé halgaidí da'ałchozh

sheep meadow 3-pl.grazing.I

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

didadoołjéé’

pl-3DO-2dpl-start.fire.P

dideididoołjah

pl-3DO-3dpl-start.fire.F

didishjeeh

3DO-1-start.fire.I

Díí tł’éé’ ’índa hazhó’óó ’iideeshwosh.

this night only.then uninterrupted 1-sleep.F

Dlǫ́ǫ́’ da’diłhashaalání">go baa ’ákonsin.

prairie.dog 3i-3-bite.I-GO 3-about 1-be.aware.NI

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Doo tó tsíídkáá’ dididííkáał da.

NEG water charcoal-on start-3-2-put.OC.F NEG

dooshą’ --- lá

Dziłghą́ą́’í bizaad doo shił bééhózin da.

White.Mountain.Apache-NOM 3-language NEG 1-with 3-ho-know.CI NEG

dííłbish

3DO-2-boil.it.F

hadazhdoołtééł

pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

haiigeed

3DO-1dpl-dig.it.out.P

hajiłgéésh

3DO-4-cut.it.out.I

Hastiin łééchąą’í habinitá.

man dog 3-3.search.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Jáan bimá łóó’ t’áá yiyą́ągo bił bééhózin.

John 3-mother fish just 3-3-eat.I-GO 3-with 3-about-3-know.NI

jididoołhįh

3DO-4-melt.it.F

Kodóó dah dinohbįįh.

from.here up 2pl-sit.I

Nimá sání bich’į́’ ch’iyáán ła’ dijááh.

2-grandmother 2-to food some start-3-2.take.PlO2.F

nisiilkáá’

3DO-1dpl-investigate.it.P

nisínílá

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.P

Níwe, doo tł’ée’go ’ízdísooł da!

stop NEG outside-GO 4-whistle.I NEG

Saad biihi’níłí bee neilnish.

word computer 3-with pl-2-du.work.I

Sha’ałchíní ayóó niłch’í naalkídi deineł’į́ ’áko ndi shí éí shináá bąą adin.

1-children very air 3-move.I 3-3.look.I however I 1-eyes 3-on doesn’t exist.

Shicheii bighangóó yishááł.

1-grandfather house-toward 1-go.Prog

Shił dó’eeł!

1-with 3-float.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shíká ’anilyeed.

1-for 2-run.I

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah diiyá.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’áadoo yaa nidanoht’áhí.

NEG down pl-3-2dpl-put.SRO.I-Í

Tsxį́įłgo naalkidígíí neeznáá yidziihgo Jóhonaa’éí daolyéii ch’ééh ’iih da’ałne’ nít’éé’ ’áłt’ąą ’ałtso ’o’oolkidgo ’índa ’iih da’asne’.

fast-GO 3-tick-ÍGÍÍ ten 3-remain.I-GO Suns pl-3-call.NI-NMLZ in.vain 3-into pl-3-3-throw.I past until.after all clock-go finally 3-into pl-3-3.throw.P

Yadiizíní bigháníshgéésh.

can 3-through-1-cut.open.I

yiidą́

3DO-1dpl-eat.it.I

yishtł’ó

3DO-1-weave.it.I

yishóóh

3DO-1-brush/comb.it.I

yishóóh

3DO-3-brush/comb.it.I