Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó sitsiits’iin díínii’.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG because soon 1-head 3-ache.P

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R

’Ałk’ésdisí naháłnii’go sitsilí dóó shideezhí ’aheełt’éego bá ’ahá níjaa’.

candy 3-1-buy.P-GO 1-little.brother and 1-little.sister RECP-equal-GO 3-for RECP-for 3-lie.aligned.PlO.NP

’Áádóó “shiba’ yílwoł”, ní ma’ii, jiní.

and.then 1-ahead 2-run.F 3-say.P coyote 4-say.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

’Ákót’éego lá ’i’íímas ’ájiił’įįh ni.

like.this-GO FOC twill 3-4-make.U EMPH

Baa dahwiinít’ínígíí shił bééhodoozįįł nissin.

agenda 1-with 3-about-ho-find.out.F 3-1-want.NI

Beeldléí danołtsóós.

blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.I

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad t’éiyá bee yádeilti’ nít’ę́ę́’.

formerly Navajo language only 3-with pl-3-speak.I past

dadoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.P

dayííshóó’

pl-3DO-3dpl-brush/comb.it.P

Dichinísh doodaii’ dibáá’ísh dzinízin?

hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NI

dididííłjah

3DO-2-start.fire.F

didííłjéé’

3DO-1-start.fire.P

Díí łééchąą’í dah doosłóós laanaa.

this dog 1-lead.O.ADV-laanaa optative particle for a positive wish, hope or desire.

Dlǫ́ǫ́’ aad ’át’éii">’ayóo da’diłhashígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog very 3i-3-bite.I-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

Dlǫ́ǫ́’ da’diłhashaalání">go baa ’ákonsin.

prairie.dog 3i-3-bite.I-GO 3-about 1-be.aware.NI

doołbish

3DO-2dpl-boil.it.F

Ha’a’aahgo doo jiztįį da, johonaa’ai hwił ołtáh jíní.

sunrise-GO NEG 4-lay.O NEG, sun 4-with count 4-say.I

Ha’át’íísh náádaadi’ní?

what-Q again-pl-3dpl-say.I

hadazhdínóołchał

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadeiilgizh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.P

hadínóołchał

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).F

hanołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hayííłgizh

3DO-3-cut.it.out.P

Háí lá ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

Háí lá kintahgóó shił adoołbąs?

who-Q town-to 1-me 3-drive.F

Hózhó’ógo baa nitsínkeesgo níni’ bá na’iłt’oh.

3-harmonious.I-GO 3-toward 2-think.I-GO 2-mind 3-for 2-smoke.I

Jáan naalnishísh?

John 3-work.I-Q

Johnny Diné ’áłchíní Dinéaad késhdę́ę́’į́">k’ehjí yádaałti’go yaa náyiizyeel.

Johnny Navajo children Navajo-way pl.3.speak.I 3-about 3-3-dream.SP

K’os hóle’!

cloud 3s-become.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Kodóó dah nídaah.

from.here up 2-sit.I

Linda naaltsoos yółta’.

Linda book 3-3-read.I

Na’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?

hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.I

Nichxǫ’ doo ájíléeh da.

stop NEG 3-4-make.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

nidajiskáá’

pl-3DO-4dpl-investigate.it.P

Nighéí na’ashch’ąą’ígíí níil’į́.

over.there painting-ÍGÍÍ 3-2-du.look.I

nisoołkáá’

3DO-2dpl-investigate.it.P

niłbéézh

3DO-2-boil.it.I

Shitah honeezgaigo, doo naashnish da dooleeł.

1-body 3-pain.P-GO NEG 1-work.I NEG 3-become.F

Shiyáázh nihił ’oołbąs dooleeł.

1-son 1pl-with 3-drive.Prog will.be

Shił dó’eeł!

1-with 3-float.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shí ’éí t’áá naanishdóó kingóó déyá.

I TOP just work-from town-to 1-go.I

shéłbéézh

3DO-1-boil.it.P

T’áá ká ’adinoólgháásh lágo.

neg 2-oversleep.O LÁGO

Tsézéí lą’í joyéełgo nidaaz dooleeł.

gravel a.lot 3-4-haul.I-GO 3-heavy.NI 3-become.F

yíní’aal

3DO-2-chew.it.P

Łééchąą’í ’atsį’ tsxį́įłgo yiyą́. .’

dog meat quick-GO 3-3-eat.I