Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Ch’ééníshį́įgo náá’deeshtł’óół nissin.

return.summer.GO 1-again.weave.F 1-desire

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.

morning-past NEG 1-eat.P-NEG.GO because soon hunger 1-3-kill.P

’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.

coffee again-1-drink.R

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Ch’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.

watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.R

Ch’iyáán ’íishłaa ’áádóó da’iidą́ą́’.

food 3-1-make.P CONJ 1Pl-eat.P

Chidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.

car because surprise in.vain up 3-go.I

dadoohsį́į́ł

pl-3DO-2dpl-eat.it.F

dajiłbéézh

pl-3DO-4dpl-boil.it.I

dajiłhį́į́h

pl-3DO-4dpl-melt.it.(snow).I

Damóo yę́ędą́ą́’ dziłghą́ą́’dę́ę́’ shádí dóó ba’áłchíní bił ’adaashkai.

sunday past-time mountain top.of-from 1-elder.sister and 3-children 3-with downward-1-go.Pl.P

Damǫ́ǫgo tódilchxoshí yishdlį́į́h.

Sunday-GO soda 3-1-drink.U

Dá’ák’eh góyaa yishwoł.

cornfield down.that.way 1-run.Prog

Dá’ák’ehdi nídahodoohgoł.

cornfield-at pl-3-2-hoe.F

dididiiljah

3DO-1dpl-start.fire.F

diidį́į́ł

3DO-1dpl-eat.it.F

diilyį́į́’

3DO-1dpl-melt.it.P

Doo t'áá k'ad nimasii yiyą́ą́ da.

do.not.want.to potatoes 1-eat.P NEG

Dziłghą́ą́’góó deeshááł nissin.

mountain-top-toward 1-go.F 1-want.CI

dííłhį́į́’

3DO-1-melt.it.P

hadoołbįįd

3DO-2dpl-fill.something.up.with.it.P

Hózhó’ógo baa nitsínkeesgo níni’ bá na’iłt’oh.

3-harmonious.I-GO 3-toward 2-think.I-GO 2-mind 3-for 2-smoke.I

Jáanísh naalnish?

John-Q 3-work.I

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

Kwii sínídáa dooleeł.

here 2-sit.SPN will.be.F

Nédáá dóó bikáá’adání bik’i ndinís’eez.

1-sit and table 3-on 1-place-1-foot.P

Ni’éé’ náníłkad.

2-clothes 3-2-sew.I

Nida’iilyéego ’áłt’ąą yiską́ągo ’índanááł doo.

pass.pay.I-go after.all tomorrow only.then 2-come.Prog future

nideizlá

pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nihimásání ha’át’íí lá yinízin?

1dpl-grandmother what LÁ 3-3-want.NI

Nídiiłne’.

3-2-hit.I

Níghéí na’ashch’ąą’ígíí doo níil’į́ da.

Over.there painting-ÍGÍÍ NEG 3-2-du.look.I NEG

Ńdíshchíí’ yáázhí bąąh hasis’na’go shił yaa ’ádzaa.

pine.tree little 3-on 1-climb.P-GO 1-with down 3-act.P

She’abe’ sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́’ lágo.

1-milk 1-from 3-2-drink.O LÁGO

Shichídí sh hooghangóó dídzį́į́s.

1-car 1-for hogan-GÓÓ start-3-2-tow.I

Shimá bighangóó shíni’ ńt’éé’ ch’ééh déago shhoogéé’.

1-mother 3-home-to 1-desire.to.go past in.vain 1-go.P-GO 1-with ho-become.lazy.X

Shí ’éí doo shił bééhozin da nít’éé’.

1-possessive TOP NEG 3-3-knowledge.CI NEG past

T’ah doo ashą́ą da.

not.yet 1-eat.I NEG

T’áadoo hadahooł’áhí.

neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-Í

T’áadoo hosh biih dadoołtaałí.

neg cactus 3-in pl-2dpl-step.O-Í

T’áadoo yaa nidanoht’áhí.

NEG down pl-3-2dpl-put.SRO.I-Í

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

T’áá ká tó tsíídkáá’ dididííkááł.

NEG water charcoal-on start-3-2-put.OC.F

wołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

yidooyį́į́ł

3DO-3-eat.it.F

yishbéézh

3DO-1-boil.it.I

yiyííyą́ą́’

3DO-3-eat.it.P

yíníyą́ą́’

3DO-2-eat.it.P

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I