Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł.
2-3-photograph.I neg 2-blink.O’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?
meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI’Azhą́ níchíil ndi dibé ch’ínínil.
even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P’Ałk’idą́ą́’ ye’iitsoh lei’ jiní “łeeh nideeshbish.”
long.ago giant INDEF 4-say.P ground-into 2-1.roast.FBáda’ółta’í ’ałchíní dabidiniłbin.
teachers-NOM children-NOM 3-pl-3pl-sit.IChidí diiłts’į́į́h.
car 3-2-start.IChidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.
car because surprise in.vain up 3-go.IDa’diidį́į́ł.
pl-1dpl-eat-pl.Fdadidiilyįh
pl-3DO-1dpl-melt.it.Fdaołbéézh
pl-3DO-2dpl-boil.it.IDá’ák’eh góyaa yishwoł.
cornfield down.that.way 1-run.ProgDééh yaassííd léi’ ’ayóo sido lá.
tea 3-1-pour.I because very 3-hot.SPN discdidołjeeh
3DO-2dpl-start.fire.Idiilbish
3DO-1dpl-boil.it.FDoo ’áłah deiidleeh da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEGDooshą’ kót’éego áníléeh da lá.
ensure like.this 2-do.I DISCGohwééh ’áłdó’ nahideeshnih nisinée beesénah lá.
coffee also 3-1-buy.F 1-want.NI-past 3-1-forget.P DISCGohwééh ła’ shaa níkaah.
coffee some 1-to 2-give.OC.Ihadiiltééł
3DO-1dpl-carry.him/her.up.out.of.something.Fhaidééłbįįd
3DO-3-fill.something.up.with.it.Phaniilchaad
3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).Ihazhdoołtééł
3DO-4-carry.him/her.up.out.of.something.Fhazhdínóołchał
3DO-4-card.it.(as.in.wool).Fháíníłgizh
3DO-2-cut.it.out.PLinda naaltsoos yółta’.
Linda book 3-3-read.ILinda naaltsoos yółta’.
Linda book 3-3-read.Inidajizlá
pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Pnideizlá
pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.PNináhaltį́į́hígíí shił yá’át’ééh.
3s-rain.SSO.I-ÍGÍÍ 1-with 3-be.good.NInisoolá
3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.PNíwe, doo ch’il bikáá’ nijigháa da!
stop NEG plant 3-on 3-4-walk.I NEGnéishjį́į́h
Iterative Mode: 1-become.black.RShicheii bighangóó yishááł.
1-grandfather house-toward 1-go.ProgShiye’, t’áadoo nikídíltałí.
1-son NEG 2-stomp.IR-ÍShizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ sédá..
1-father home round-Í inside.sitting.IShizhé'é ’ałah ’aleehgóó ’iiyahígíí shił bééhózin.
1-father meeting-to 3-go.P-ÍGÍÍ 1-with 3-3-know.CISohodizingo t’áá ká nídoó’nééh lágo.
prayer-GO neg 2-get.up.O LÁGOT’áadoo ’anit’íní!
neg 2-do.NI-ÍT’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.
NEG car 3-3-borrow.O LÁGOT’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.
suddenly horse 1-front-at 3-bolt.PTó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.
water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- T’ahdii ’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ’áko so, so that, so thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- -ee by means of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -tah, -taa-, -ta- among, mixing’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Neuter Imperfective (NI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- dooleeł futuresaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- dooleeł futuresaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
Tóbąąhgóó yishtł’ééł.
river-toward 1-run.ProgTsxį́įłgo łees’áán ’ánílééh; nimásání nihaa níyá!
quickly tortilla 2-make.I 2-mat.grandma 1.pl-to 3-came.PTł’ízí tł’oh deiiłchózhgo shił bééhózin.
goat grass pl-3-3-eat.leafy-GO 1-with 3-about-3-know.NIyidíníłkaad
3DO-3-start.to.herd.them.(animals).IYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- háá-P.ENCLITIC wherefind in Navajo Questions
- -sh enclitic for content questionsfind in Navajo Questions
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- yíshą́ eat it’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgilook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- nisin think, want’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi




