Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O

’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?

meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI

’Azhą́chíil ndi dibé ch’ínínil.

even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P

’Ałk’idą́ą́’ ye’iitsoh lei’ jiní “łeeh nideeshbish.”

long.ago giant INDEF 4-say.P ground-into 2-1.roast.F
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Báda’ółta’í ’ałchíní dabidiniłbin.

teachers-NOM children-NOM 3-pl-3pl-sit.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Chidí diiłts’į́į́h.

car 3-2-start.I

Chidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.

car because surprise in.vain up 3-go.I

Da’diidį́į́ł.

pl-1dpl-eat-pl.F

dadidiilyįh

pl-3DO-1dpl-melt.it.F

daołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.I

Dá’ák’eh góyaa yishwoł.

cornfield down.that.way 1-run.Prog

Dééh yaassííd léi’ ’ayóo sido lá.

tea 3-1-pour.I because very 3-hot.SPN disc

didołjeeh

3DO-2dpl-start.fire.I

diilbish

3DO-1dpl-boil.it.F

Doo ’áłah deiidleeh da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEG

Dooshą’ kót’éego áníléeh da lá.

ensure like.this 2-do.I DISC

Gohwééh ’áłdó’ nahideeshnih nisinée beesénah lá.

coffee also 3-1-buy.F 1-want.NI-past 3-1-forget.P DISC

Gohwééh ła’ shaa níkaah.

coffee some 1-to 2-give.OC.I

hadiiltééł

3DO-1dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

haidééłbįįd

3DO-3-fill.something.up.with.it.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).I

hazhdoołtééł

3DO-4-carry.him/her.up.out.of.something.F

hazhdínóołchał

3DO-4-card.it.(as.in.wool).F

háíníłgizh

3DO-2-cut.it.out.P

Linda naaltsoos yółta’.

Linda book 3-3-read.I

Linda naaltsoos yółta’.

Linda book 3-3-read.I

nidajizlá

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nideizlá

pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nináhaltį́į́hígíí sh yá’át’ééh.

3s-rain.SSO.I-ÍGÍÍ 1-with 3-be.good.NI

nisoolá

3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Níwe, doo ch’il bikáá’ nijigháa da!

stop NEG plant 3-on 3-4-walk.I NEG

néishjį́į́h

Iterative Mode: 1-become.black.R

Shicheii bighangóó yishááł.

1-grandfather house-toward 1-go.Prog

Shiye’, t’áadoo nikdíltałí.

1-son NEG 2-stomp.IR-Í

Shizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ sédá..

1-father home round-Í inside.sitting.I

Shizhé'é ’ałah ’aleehgóó ’iiyahígíí shił bééhózin.

1-father meeting-to 3-go.P-ÍGÍÍ 1-with 3-3-know.CI

Sohodizingo t’áá ká nídoó’nééh lágo.

prayer-GO neg 2-get.up.O LÁGO

T’áadoo ’anit’íní!

neg 2-do.NI-Í

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

Tó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.

water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future

Tóbąąhgóó yishtł’ééł.

river-toward 1-run.Prog

Tsxį́įłgo łees’áán ’ánílééh; nimásání nihaa níyá!

quickly tortilla 2-make.I 2-mat.grandma 1.pl-to 3-came.P

Tł’ízí tł’oh deichózhgo shił bééhózin.

goat grass pl-3-3-eat.leafy-GO 1-with 3-about-3-know.NI

yidíníłkaad

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).I

Yiizįįh.

2-stand.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Yiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?

tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI

yiłbéézh

3DO-3-boil.it.I

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote