Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ííyą́ą́dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

’Áádę́ę́’ nánísdzáago łį́į́’ ni’deeshjoł.

from.there 1-return.p-GO horse 3-for pl-1-feed.F

’Áłah ’aleehgo ch’iyáán ’ádadiilnííł ’áko shį́į́ ’índa diné ndahidookah.

meeting-Comp food 3-1-Pl-make.F CONJ people 3-Pl.will-arrive.F

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

bik’ídínídiz

3DO-2-wrap.it.around.it.P

Bini’ íídeeshtah doodago ’éiyá yóó’ ’adeeshwoł.

let will-1-school or only away 1-off-run.P

Da’ k’ad daats’í ch’iyáán ’áníléehgo n ’adazh’niiyą́ą́’?

Q now perhaps food 2-make.I-GO 2-for feast.happen

Da’diidį́į́ł.

pl-1dpl-eat-pl.F

dadiidį́į́ł

pl-3DO-1dpl-eat.it.F

didoołjéé’

3DO-2dpl-start.fire.P

diididoołjah

3DO-3-start.fire.F

Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’ígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

doołhį́į́’

3DO-2dpl-melt.it.P

Dzi’izí bikee’ náásxis nít’éé’ bił daalkaałí baa’íí’á.

bicycle 3-tire 3-3-turn.Prog past nail 3-into-3-extend.NP

díłhį́į́h

3DO-2-melt.it.I

Ha’a’aahgo doo jiztįį da, johonaa’ai hwił ołtáh jíní.

sunrise-GO NEG 4-lay.O NEG, sun 4-with count 4-say.I

Ha’a’áahgo shilį́į́’ bá niná’áshjoł.

east-GO 1-horse 3-for again-1-feed.NCM.R

Haahláyéé ’ajiiłhosh.

don’t.dare 4-sleep.I

hadaniilchaad

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

hayííłgizh

3DO-3-cut.it.out.P

Haʼoodzíí’ binanilnish.

sentence 3-2-work.CI

Háadi lá łį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3dpl-walk.I

Háidíígíísh neidiyoołnih nínízin?

which.one-ÍGÍÍ-Q 3-3-buy.F 2-think.NI

Hosh doo jiyą́ą da.

cactus NEG 3-4-eat.DI NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Jáan naalnishísh?

John 3-work.I-Q

jididoołhįh

3DO-4-melt.it.F

K’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?

arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P

Náá’íídéeshtah nisin doodago t’óó siláogóó deeshááł.

again-1-go.school.F 1-want or merely military-to 1-go.F

neiskáá’

3DO-3-investigate.it.P

Nichxǫ’ doo ájíléeh da.

stop NEG 3-4-make.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Nidahastą́ągo k’izh’dóle’ígi ’áhoot’é.

rain.P 4-plant.O.NOM areal-be.N

Nizhé’é ha’át’íísh nahideeshnih nízin.

2-father-Q what 3-1-buy.F 3-want.NI

Shibéézh bik’í’óshch’iid le’ ’éé’ bitahgi yóó’ ’eelts’id.

1-knife 1-find.it.O clothes 3-among 3-move.P

Shimá dóó shizhé’é bił dibé dóó tł’ízí ta’nda’díígish nt’éé’.

1-mom and 1-dad 3-with sheep and goats 3-pl.shear.I past

Shiyáázh shaa yógháah le’ nissingo sédá.

my.son 1-for 3-arrive.O hope 3-1-want.CI-GO 1-sit.I

Shí ’éí doo shił bééhozin da nít’éé’.

1-possessive TOP NEG 3-3-knowledge.CI NEG past

T’áadoo hoshíníkéhé.

T’ÁADOO 2-scold.NI-Í

Ted ’éí NLA da’ólta’í ’ayóo dahayóígo yoodlą́.

Ted TOP NLA students very pl.3.be.able.I-GO 3-3-believe.NI

Ted t’áá bí bichidí yóhósáahgo yishniih.

Ted just his 3-car 3-3-miss.I-GO 3-1-hear.I

Tó tsíídkáá’ didíkaah.

water charcoal-on start-3-2-put.I.OC

Yas Niłt’ees bini góne’ yas dajiłhį́į́h.

January 3-in 3-into snow Pl.4-melt.I

yideeshjį́į́ł

Future Mode: 1-become.black.F

yidooyį́į́ł

3DO-3-eat.it.F

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

Yiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)

tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)

yíshóó’

3DO-1-brush/comb.it.P

yíyą́ą́’

3DO-1-eat.it.P