Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Jáan biʼdizhchínéejįʼ ʼanááyííłką́. Bá daʼdiidį́į́ł.

John 3-birth.past-up-to again-day.P 3-for 1pl-eat.F

#’At’ééd ’awéé’ biissįįh.

girl baby 3-3-stand.up.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG 3-because soon hunger 1-3-kill.I

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Azháánee’ shi dibé hólǫ́ǫ ndi, dibé ła nahiideeshnih.

even.though my sheep 3-exist.NI sheep one 1-buy.F

’Azhą́chíil ndi dibé ch’ínínil.

even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P

’Ałk’idą́ą́’ ye’iitsoh lei’ jiní “łeeh nideeshbish.”

long.ago giant INDEF 4-say.P ground-into 2-1.roast.F
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Éí naanishígíí haa nízahdę́ę́’ binanilnishgo hoolzhiizh?

that work-ÍGÍÍ how 3-long.N-past 3-2-work-GO time.move.P

bik’ídazhdidoodis

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.F

Chidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.

car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.P

Da’ dichin nínízin?

Q hungry 2-want.NI

dadiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.P

dajishbéézh

pl-3DO-4dpl-boil.it.P

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

dayiigish

pl-3DO-3dpl-make.one.cut.in.it.I

deidííłhį́į́’

pl-3DO-3dpl-melt.it.P

deiilbéézh

pl-3DO-1dpl-boil.it.I

Dibé ła’ yóó’ ’íínilgo k’adę́ę ’e’e’aahgo ch’ééh naanááshwoł.

sheep some away 3-1-lose.P-GO almost evening in.vain 3-after 1-run.around.P

didazhdidoołjah

pl-3DO-4dpl-start.fire.F

Díí yihahígíí biyi’, háísh tówónaanígóó ch’aa deeyá?

this year.IGII within who overseas.GOO travel 3-going.F-Q

Díí dibé yázhí yíłtééł.

TOP sheep little 3-2-carry.AnO.Prog

hadeeshtééł

3DO-1-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadeishgizh

pl-3DO-3dpl-cut.it.out.P

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’éé’ --- doo sh yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG

haidoołtééł

3DO-3-carry.him/her.up.out.of.something.F

hanííníłchaad

3DO-2-card.it.(as.in.wool).P

Háí shą’ b nanilnish?

who Q 3-with 2-work.I

Hooghangóó nikéédeeshdááł nisin ndi ółta’di ’éí náshiilkááh.

home-toward 1-go.F 1-want.NI but school-at there 1-spend.night.N CHECK VERB GLOSSES

Mexicogóó daashinyáa ni’.

Mexico-to was.it 2-go.I NI’

nidajiskáá’

pl-3DO-4dpl-investigate.it.P

nidasoolá

pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nighéí na’ashch’ąą’ígíí níil’į́.

over.there painting-ÍGÍÍ 3-2-du.look.I

Níléidi t’áá bahat’aadí shábitł’óól noolzhee’.

There-at just clear-NOM sun.3.rays 3-rays.I

Níwe, bíni’dii ’ałwosh!

stop 3-let 3-sleep.I

Níwe, t’óó bee nídinine’!

stop just 3-with 3-2-play.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Níwo’jį’ nídiidááh.

move-to 2-get.up.I

NLA aad ’át’éii">k’adę́ę ‘ałtso ’aleehígíí baa nitséskees.

NLA almost all 3i-occur.I-ÍGÍÍ 3-about 1-think.I

néishjį́į́h

Iterative Mode: 1-become.black.R

Saad biihi’níłí doo bee neilnish da.

word computer NEG 3-with pl-2-du.work.I NEG

Shizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ sédá..

1-father home round-Í inside.sitting.I

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tséghahoodzánídi na’ahóóhai ’aleeh ha’níigo yínii’.

Window.Rock-at rodeo gathering 4-say.I-GO 3-1-hear.P

Tł’ízí da’ałchozhgo sh bééhózin.

goat ’a-3-graze-GO 1-with 3-of-3-conceive

Tł’ízí tł’óo’di tł’oh deichózhígíí shił bééhózin.

goat outside-at grass pl-3-3-eat.leafy-ÍGÍÍ 1-with 3-about-3-know.NI

woo’aal

3DO-2dpl-chew.it.P

Yas Niłt’ees bini góne’ yas dajiłhį́į́h.

January 3-in 3-into snow Pl.4-melt.I

yishóóh

3DO-1-brush/comb.it.I

yiyiigish

3DO-3-make.one.cut.in.it.I

yiłhį́į́h

3DO-3-melt.it.(snow).I

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I