Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
Shideezhí ín">t’áadoo ’ałtso ’íiłta’í t’óó nádzá.
1-sister NEG finish 3-read-NMLZ.NEG just 3-return.PYadiizíní bigháníshgéésh.
can 3-through-1-cut.open.I’Ahbínígo gohwééh dííłbish.
morning-GO coffee 3-2-boil.F’Azhą́ níchíil ndi dibé ch’ínínil.
even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P’Ákót’éego lá ’i’íímas ’ájiił’įįh ni.
like.this-GO FOC twill 3-4-make.U EMPHbik’ídazhdeezdiz
pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.PChidí diiłts’į́į́h.
car 3-2-start.IChizh ła’ yah ’aníjááh.
firewood some in 2-bring.IDa’diidį́į́ł.
pl-1dpl-eat-pl.Fdadidoołhįh
pl-3DO-2dpl-melt.it.Fdajishbéézh
pl-3DO-4dpl-boil.it.Pdajiłbéézh
pl-3DO-4dpl-boil.it.Idaohtł’ó
pl-3DO-2dpl-weave.it.Idayoodlą́ą́’
pl-3DO-3dpl-drink.it.Pdeidooyį́į́ł
pl-3DO-3dpl-eat.it.FDichin nínízin ya’?
hungry 2-want.NI Qdidiilyįh
3DO-1dpl-melt.it.Fdidołjeeh
3DO-2dpl-start.fire.Ididínííłkał
3DO-2-start.to.herd.them.(animals).FDíí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed.
this night NEG bull into.field-3-run.ODíí yihahígíí biyi’, háísh tówónaanígóó ch’aa deeyá?
this year.IGII within who overseas.GOO travel 3-going.F-Qdoołhį́į́’
3DO-2dpl-melt.it.PHa’át’íísh neidiyoołnih nínízin?
who-Q 3-3-buy.F 2-think.NI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ha’át’íí what, whofind in Navajo Questions
- -sh enclitic for content questionsfind in Navajo Questions
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- nahashniih buy, sell’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- Neuter Imperfective (NI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- nisin think, want’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
hajííłgizh
3DO-4-cut.it.out.Phaołgéésh
3DO-2dpl-cut.it.out.Ihayííłgizh
3DO-3-cut.it.out.PHazhó’ó nidahísóotą́.
still pl-2dpl-sit.pl.PHáágóó lá Bíl doogááł nízin Jáan?
where-toward Q Bill 3-go.sg.F 3-want.CI JohnHosh doo jiyą́ą da.
cactus NEG 3-4-eat.DI NEGJooł de’ ní’aah.
ball here 3-2-bring.Ijííyą́ą́’
3DO-4-eat.it.Pnideidooleeł
pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Fnideizlá
pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.PNíghéí na’ashch’ąą’ígíí doo níil’į́ da.
Over.there painting-ÍGÍÍ NEG 3-2-du.look.I NEGNíwe, doo aghaa’ bee nijinée da!
stop NEG wool 3-with 3-4-play.I NEGShá bíighah na’ashkǫ́ǫ́’.
sun proportionate 1-swim.CIShá bíighah tsiyaa sédáago, shinááł nida’jiłkǫ́ǫ́’.
sun proportionate tree-under 1-sit.SPN-GO 1-watch.CI pl-4-swim.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- Si-Perfective Neuter (SPN)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- sédá sit’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- na’ashkǫ́ǫ́’ swim’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- shá bíighah all day, foreversaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -yaa under, beneath, down’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.
1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.Ishíníłbéézh
3DO-2-boil.it.PT’ah doo ashą́ą da.
not.yet 1-eat.I NEGT’áadoo hosh niyą́ní.
T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-ÍT’áá ’ákwíízhíní tó dah siyínígóó ’ałnánáshdááh.
every summer lake-toward again-1-go.RTsézéí lą’í joyéełgo nidaaz dooleeł.
gravel a.lot 3-4-haul.I-GO 3-heavy.NI 3-become.Fyiishjį́į́h
Imperfective Mode: 1-become.black.IYiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?
tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- déyá start to go’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- haa’í wherefind in Navajo Questions
- lá particle for content questionsfind in Navajo Questions
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- yíshą́ eat it’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgilook up conjugationhide conjugation ▾




