Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O

’Ałk’ésdisí naháłnii’go sitsilí dóó shideezhí ’aheełt’éego bá ’ahá níjaa’.

candy 3-1-buy.P-GO 1-little.brother and 1-little.sister RECP-equal-GO 3-for RECP-for 3-lie.aligned.PlO.NP

’Áádóó háajigo dah diníyá?

and.then which.way-GO start.off 2-go.I

’Áłah ’aleehdi hastiin léi’ t’óó yááłtih yiits’a’.

meeting-at man INDEF just 3-talk.Prog 3-be.heard.I

’Ííshją́ą́ ’at’ééd yázhí hooghandę́ę́’ ch’idoogááł.

certainly girl little house-from out-3-walk.F

Ch’ééh jiyáán náánááshdą́ą́’.

watermelon again-1-eat.R

Ch’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.

watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.R

Dah nóóljííd lágo.

up 2-jump.O don’t

dajííyą́ą́’

pl-3DO-4dpl-eat.it.P

deiigish

pl-3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.I

deiilbéézh

pl-3DO-1dpl-boil.it.I

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

deishóóh

pl-3DO-3dpl-brush/comb.it.I

Dibé dził binaashii nanishkaad.

sheep hill 3-across.from 3-1-herd.CI

dididiiljah

3DO-1dpl-start.fire.F

dizhdííłjéé’

3DO-4-start.fire.P

Díí mósí yázhí hooghangóó nááshtééł.

this cat little home-towards 3-1-carry.Prog

Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’ígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

Doo dibé ch’íi’niił da.

NEG sheep pl-3-2-du-take.out.I NEG

hadaołgéésh

pl-3DO-2dpl-cut.it.out.I

hadazhneeshchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’ę́ę́’ --- doo shił yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft inside 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG

haidééłbįįd

3DO-3-fill.something.up.with.it.P

haiłgéésh

3DO-3-cut.it.out.I

hanishchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).I

Háát’i’ le’!

up-3-extend.P LE’
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Háí lá ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

Jáan naalnishísh?

John 3-work.I-Q

jiigish

3DO-4-make.one.cut.in.it.I

Jáan biʼdizhchínéejįʼ ʼanááhoolzhiizh. Tįʼ bá daʼdiidįį́ł.

John 2-birth-up-to again-area-arrive.P let's.go 3-for pl-2-eat.F

K’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół doo yę́ę ła’ damóo yę́ędą́ą́’ t’áadoo ’asétł’ǫ́ǫ da.

now half-toward 1-weave.Prog future past one Sunday when.past NEG 1-weave.P NEG

K’ad shicheii bíká ’iishyeed.

now 1-grandfather 3-for 1-run.I

Kin Łánídi naashnish háálá ’áadi shaghan.

Flagstaff 1-work.I because there 1-live.NI

Kóhótʼéédą́ą́ʼ Bééshbíítóódi dibé taʼdaʼdiigizh.

year-past metal in-water-at 3-pl-1dpl-shear.P

Nichxǫ’ doo ájíníi da.

stop NEG 4-say.thus.NI NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

nidasiilyá

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nihee aho’niiłtą́nígíí baa shił hózhǫ́.

I.Pl-for start-3-rain.P-ÍGÍÍ 3-for 1-with 3-peaceful.NI

nishóóh

3DO-2-brush/comb.it.I

niyą́

3DO-2-eat.it.I

Níwe, doo tsésǫ’ góne’ ch’ééjí’nah da!

stop NEG window 3-into 4-crawl.R NEG

Shą́ą́’ ’ałk’idą́ą́’ baa hwiinít’į́į ni’.

remember long.ago 3-for 3-discuss.I recall

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P

shíníłbéézh

3DO-2-boil.it.P

T’áadoo ’anit’íní!

neg 2-do.NI-Í

italic highlight particle_0" aria-label="zaashchíín">T’áadoo ’iishxáshí łį́į́’ tł’oh bá niníłjool.

before 1-sleep.(I)NEG horse for 2-1-give.(P)NCM

Tó tsíídkáá’ dididííkááł.

water charcoal-on start-3-2-put.OC.F

Tł’ízi biłchozh.

goat 3-3-graze.I

yoodlą́ą́’

3DO-3-drink.it.P

Łééchąą’í kin bitł’ááh góyaa ’ałhosh.

dog house 3-under down 3-sleep.NI