Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’íí’ ła’ deeshį́į́ł.

rolled.intestine some 1-eat.F

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG 3-because soon hunger 1-3-kill.I

’Atsį’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?

meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI

’Ííyą́ą́dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

’Íhoo’aah ’ayóo bidziil.

education very 3-strong.I

Béésh bee hane’é b nááshbał.

phone 3-with 1-whirl.Prog

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo sh bééhózin da. K’ad éí t’áá shxǫǫd sh báá hózin.

formerly Navajo language research NEG 1-with 3-of ho-know.CI NEG | now TOP luckily 1-with 3-about-ho-know.CI

Da’ ’áájí ’ałdó’ ’áłah ’azlį́į́’?

Q that-side also meeting 1-happen.P

dadiilbish

pl-3DO-1dpl-boil.it.F

dadínółkaad

pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Dah níljííd!

up 2-jump.I

dazhdíníłkaad

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).I

dazhdííłhį́į́’

pl-3DO-4dpl-melt.it.P

deidiłhį́į́h

pl-3DO-3dpl-melt.it.I

deiit’aal

pl-3DO-1dpl-chew.it.P

Dibé yah ánáádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.I

didiiljeeh

3DO-1dpl-start.fire.I

didiilyįh

3DO-1dpl-melt.it.F

didíníilkał

3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).F

Doo dibé ch’íi’niił da.

NEG sheep pl-3-2-du-take.out.I NEG

Doo nídahiyoołnaah da.

neg pl-3-2dpl-resuscitate.I neg

Dooshą’ kót’éego áníléeh da lá.

ensure like.this 2-do.I DISC

hadeidínóołchał

pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadeishgizh

pl-3DO-3dpl-cut.it.out.P

haidínóołchał

3DO-3-card.it.(as.in.wool).F

hanishchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).I

Hái da shą’ tsinaa’eeł ’ájiilaa lá?

who DA Q boat 3-4-make.P DISC

Háí lá ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

Háí lá kintahgóó sh ’adoołbąs?

who-Q town-to 1-me 3-drive.F

Hózhó’ógo baa nitsínkeesgo níni’ bá na’iłt’oh.

3-harmonious.I-GO 3-toward 2-think.I-GO 2-mind 3-for 2-smoke.I

háágeed

3DO-1-dig.it.out.P

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

K’ad shicheii bíká ’iishyeed.

now 1-grandfather 3-for 1-run.I

Kin góne’ siié jiní.

house in 1dpl-sit.I DISC 4-say.I

Na’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?

hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.I

Na’nízhoozhígóó nihił ’adeeswod ’áko shį́į́ ’adiidį́į́ł chidí nihá ’ánálnéehgo.

Gallup-to 1-with INDEF-drive.P then maybe 1-dual-eat.F car 1-for 3-fix.I-GO

naashłé

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nibéézh bee hane’ doo ndi naalnish da.

2-cellphone NEG but 3-work.P NEG

Shicheii béeso bideená naalnish.

1-grandfather money 3-exchange.for 3-work.I

Shiye’, t’áadoo nikdíltałí.

1-son NEG 2-stomp.IR-Í

Shį́įhgo, doo haigo sin hadidii’áał da.

summer-GO, NEG winter-GO song start-2.sing.F NEG

Sitsiitł’óól tsásk’eh bikáá’ dah yishłééh.

Navajo.hair.tie bed 3-on up 3-1-put.SFO.U

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

T’iis bąąh nidaohna’.

cottonwood 3-on pl-2dpl-climb.I

Tó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.

water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future

aad ’át’éii">Tsxį́įłgo łees’áán ’ádíílííł nimásání nihaa yighááh!

quickly tortilla 3-2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

yididínóołkał

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).F

yiyííyą́ą́’

3DO-3-eat.it.P

Ła’ nídeezid yę́ędą́ą́’ ’áajigo niséyá.

one month past that-way-GO 1.go.P