Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

ʼAdaʼniigeh, nihíká ʼadoohjah.

3pl-marry.F 1dpl-after 2dpl-run.pl.F

’Ahbínígo gohwééh dííłbish.

morning-GO coffee 3-2-boil.F

’Ajóółháásh laanaa.

4-sleep.O wish

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O

Ííshją́ą́ shį́į́ díí ’atoo’ béésh bii’ kǫ’í bikáá’ dah séką́.

certainly perhaps this stew stove 3-on up 3-1-put.OC.P

bik’ízhdídis

3DO-4-wrap.it.around.it.I

Bíni’dii ’awáalyaa sitį́.

3-let-stay jail 3-lay.SPN

dadizhdínóołkał

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).F

dadoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.P

dajishóóh

pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.I

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

deidiłhį́į́h

pl-3DO-3dpl-melt.it.I

Dibé tóógóó dínóshkaad.

sheep water-toward 3-1-start.herd.O

Diné nishłį́ndi Bilaagana bizaad t’éí bee yáshti’.

Navajo 1-be.NI but English language only 3-with 1-speak.I

dizhdidoołjah

3DO-4-start.fire.F

Doo ’áłah dadiidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doo ’áłah diidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doo hanii ni ’ałdó’ nilį́į́’ bik’i dah ’íníił da.

NEG contrary 2 also 2-horse 3-on up saddle 3-2-put.PlO.I NEG

Dooládóʼ Diné Bizaad nanitł’ah da lá.

certainly Navajo language 3-difficult.CI as.such discover

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ bgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk perhaps 3-with 3-2-want.NI

hadajiłgéésh

pl-3DO-4dpl-cut.it.out.I

hadaołgéésh

pl-3DO-2dpl-cut.it.out.I

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

hadeiilgizh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.P

hadééłbįįd

3DO-1-fill.something.up.with.it.P

Haidą́ą́’ shich’ą́ą́h ’ííchííl na’nishkaadgo.

winter-past 1-protect 3-snow.P 3-1-herd.CI-GO

haiilgéésh

3DO-1dpl-cut.it.out.I

Háí shą’ ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

Kwii sínídáa dooleeł.

here 2-sit.SPN will.be.F

Mary ha’át’íí yinízin?

Mary what 3-3-want.NI

Naʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.

casino-GÓÓ 2du-go.F-GO 2pl-behind 3-into 1-run.F

Nimá sání bich’į́’ ch’iyáán ła’ dijááh.

2-grandmother 2-to food some start-3-2.take.PlO2.F

nisoołkáá’

3DO-2dpl-investigate.it.P

Níléidi t’áá bahat’aadí shábitł’óól noolzhee’.

There-at just clear-NOM sun.3.rays 3-rays.I

Níwe, doo ch’il bikáá’ nijigháa da!

stop NEG plant 3-on 3-4-walk.I NEG

NTUdi hooghannimází góne’ Diné bizaad baa ’iinishta’

NTU-at hogan inside Diné 3-language 3-for 1-read.I

Saad naashkaahgo baa naash.

word 3-1-research.CI-GO 3-to 1-go.Prog

Shá bíighah na’ashkǫ́ǫ́’.

sun proportionate 1-swim.CI

Sh naa’aash shį́į́! T’áá shǫǫdí shaná’níłtsóód!

1-with 3-go.dl.CI maybe please 1-to-back-3-2-feed.I

Shį́įgo ch’ééh jiyáán yishį́į́h ’áádóó tó lą’í yishdlį́į́h.

summer-GO watermelon 3-1-eat.U and.then water lots 3-1-drink.U

T’áadoo ’anit’íní!

neg 2-do.NI-Í

ín">T’áadoo ná’iilwoshí.

NEG 2-sleep.R

T’áá ká ’adinoólgháásh lágo.

neg 2-oversleep.O LÁGO

italic highlight particle_0" aria-label="zaashchíín">T’áadoo ’ashą́ní Dibé bikee’ dah diiyá.

before 1-eat.(I)Neg sheep follow start-out 1-walk.(I)

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

yiidą́

3DO-1dpl-eat.it.I

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yiigish

3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.I

yiishjį́į́’

Perfective Mode: 1-become.black.P