Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínígo ch’éshááh ’áádóó sodiszįįh.

morning-GO 1-go.out.U and.then 1-pray.U

’Ákót’éego lá ’i’íímas ’ájiił’įįh ni.

like.this-GO FOC twill 3-4-make.U EMPH

’Ániid ’iiyą́ą́’ ’áko ndi t’ah dichin nisin.

recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

At’ééd aní shí k’ad naalyéhé báhooghango déyá. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ da’iigháásh.

girl 3-say.IP 1-now goods 3-for-home-GO directional-go. past 3-mother 3-say.IP now time-sleep.

Chidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.

car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.P

Chidí nidabinołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Da’ dichinísh nínízin?

Q hunger-Q 2-feel.NI

dadoohsį́į́ł

pl-3DO-2dpl-eat.it.F

Dah díníilghaazh ’áshįįh bik’ídíínił.

fry.bread salt 3-on-3-2-sprinkle.PlO.F

dazhdíníłkaad

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).I

deitł’ó

pl-3DO-3dpl-weave.it.I

dididiiljah

3DO-1dpl-start.fire.F

diidį́į́ł

3DO-1dpl-eat.it.F

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed; dádi’nítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Doo ’áłah diidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doo bił bééhózin da ya’?

neg 3-with 3-know.CI neg Q

Dooshą’ gah t’áá gééd náshdááh lá.

ensure rabbit just without 1-return.I DISC

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NI

Grace dibé yółta’.

Grace sheep 3-count I

hadeidééłbįįd

pl-3DO-3dpl-fill.something.up.with.it.P

hadeiniłchaad

pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).I

Hahgo hooghan ’ájílééh?

When hogan 4-make.I

Hónáhoot’éhí ’índa ch’aa deeshááł nissin.

next.year until travel will.go.F 1-desire.

jidoołbish

3DO-4-boil.it.F

K’ad éí níléí náhookǫsjí dadeezhchííl.

now TOP. over.there north.at pl 3 began snow.P

Na’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?

hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.I

Na’nííshee’ dóó k’ad éí dah ’iishtł’ó.

3-1-warp.P and now TOP up 3-1-tie.DI

Nichxǫ’ doo ájíléeh da.

stop NEG 3-4-make.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

nideeshłeeł

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.F

nisoołkáá’

3DO-2dpl-investigate.it.P

nisíníłkáá’

3DO-2-investigate.it.P

Níwe, doo mósí nidziłtseed da!

stop NEG cat 3-4-kill.I NEG

Níwe, naaltsoosgo yee’ baa nitsíníkees!

stop paper-GO really 3-with 3-2-think.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

néishjį́į́h

Iterative Mode: 1-become.black.R

She’abe’ sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́’ lágo.

1-milk 1-from 3-2-drink.O LÁGO

Shi’éé’ kin bikáá’dóó hadah (or bidah, ’adah) ’ahé’ah.

1-clothes house 3-on-from areal-downward 3-1-toss.FFO.P

Shichá si’ą́ągo ’iiłhaazh.

1-huddle 3-put-SPN-GO 1-sleep.P

Shimá ná’áłkadgo bił yá’át’ééh.

1-mother 3-sew.I-GO 3-with 3-be.good.NI

Sitsiitł’óól tsásk’eh bikáá’ dah yishłééh.

Navajo.hair.tie bed 3-on up 3-1-put.SFO.U

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah diiyá.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’ah doo kintahgóó diit’aash da.

not.yet store-to 1du-go.I NEG

T’áadoo hadahooł’áhí.

neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-Í

T’áá ká ’ooshháásh.

neg 1-go.to.sleep.O

italic highlight particle_0" aria-label="zaashchíín">T’áadoo ’ashą́ní Dibé bikee’ dah diiyá.

before 1-eat.(I)Neg sheep follow start-out 1-walk.(I)

Ted t’áá bí bichidí yóhósáahgo yishniih.

Ted just his 3-car 3-3-miss.I-GO 3-1-hear.I

Tł’ízí ’ałchozh.

goat 3-eat.I

Tʼáadoo tʼóó yílnishí.

NEG just 2-work.Prog-í

Yiską́ągo nighanaad késhdę́ę́’į́">di naadeeshááł.

tomorrow 2-home-at 2-to-1-go.F

Yiską́ągo níléí hódahdi ’ółta’di ni’dí’néeshtįįł nissin.

tomorrow that up.at school-at 1-teach.F 1-want.CI

ʼAwéé chʼídeeldloʼ; chʼiyáán bá ʼádaʼdoołííł dóó bá niʼdaʼdoonih.

baby 3-laugh.P food 3-for pl-3-2dpl-prepare.F and 3-for pl-3-2dpl-distribute.F