Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Atiin bąąhgóó doo ch’il ’ahwééh ’ájíléeh da.
road 3-beside-along NEG plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.
very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R’Ayóo łį́į́’ shił naalgeed diní, ’ííshją́ą́shį́į́ díí łį́į́’ bik’i dah ńdaah!
very horse 1-with 3-buck.CI 3-2-say.NI lets.see this horse 3-on up 2-sit.I’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.
1-eat.O wish hunger 1-3-kill.IBéégashii báháchxį’go bik’ee neeshchééł.
cattle 3-become.angry.I-GO 3-on.account.of 1-flee.Prog
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- T’ahdii ’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- háchį’ become angry’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -k’ee on account of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Ájoolíiłii’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- neeshchééł flee, run away from’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
bik’ídadiidis
pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.Ibik’ídadohdis
pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.IBįįh bił da’doołdǫǫh.
deer 3-with pl-2dpl-shoot.ICh’é’étiingóó naanéhígíí shił bééhózin.
entrance-along 3-play.I-COMP 1-with 3-know.NICh’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad t’éiyá bee yádeilti’ nít’ę́ę́’.
formerly Navajo language only 3-with pl-3-speak.I pastChidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.
car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.PDa’ dichin nínízin?
Q hungry 2-want.NIdadołhį́į́h
pl-3DO-2dpl-melt.it.Idaoołhį́į́’
pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).Pdashiilbéézh
pl-3DO-1dpl-boil.it.Pdeiigish
pl-3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.IDibé yah ánádanołkaad!
sheep inside semelit-pl-2pl-gather.Rdizhdiłjeeh
3DO-4-start.fire.IDoo ’áłah diidleeł da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEGDíí jį́ Nida’iiníísh ’áko shį́į́ nihich’į’ nida’iilyé, ya’?
today Friday then.maybe 1pl-toward 1pl-payment.I Qdííłbish
3DO-2-boil.it.FGah bikéé’ yishwoł.
rabbit 3-following 1-run.Proghadínííłchał
3DO-2-card.it.(as.in.wool).Fhazhdééłbįįd
3DO-4-fill.something.up.with.it.PHáísh ’ałhosh?
who-Q 3-sleep.IHodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.
after.a.while-GO bread blue some 1-eat.FHáá’íshą’. ’Ákǫ́ǫ́ dílyeed!
what-Q there 2-run.Fháíníłgizh
3DO-2-cut.it.out.Pjishbéézh
3DO-4-boil.it.PK’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.
now Gallup-at around-1-walk.I hopeMary ha’át’íí yinízin?
Mary what 3-3-want.NIMósí ch’óółt’e’ lágo.
cat out-3-2-carry.O LÁGOnanilé
3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.Inidajilé
pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Inidiilyeeł
3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.FNihee aho’niiłtą́nígíí baa shił hózhǫ́.
I.Pl-for start-3-rain.P-ÍGÍÍ 3-for 1-with 3-peaceful.NINíwe, doo aghaa’ bee nijinée da!
stop NEG wool 3-with 3-4-play.I NEGnéishjį́į́h
Iterative Mode: 1-become.black.RSha’ałchíní ayóó niłch’í naalkídi deineł’į́ ’áko ndi shí éí shináá bąą adin.
1-children very air 3-move.I 3-3.look.I however I 1-eyes 3-on doesn’t exist.Shiyáázh shaa yógháah le’ nissingo sédá.
my.son 1-for 3-arrive.O hope 3-1-want.CI-GO 1-sit.IShizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ sédá..
1-father home round-Í inside.sitting.IT’áadoo hadahooł’áhí.
neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-ÍT’áadoo hosh niyą́ní.
T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-ÍT’áá hooshch’į’ déshnish.
suddenly 1-start.work.PTsébiiʼnidzisgaidi ’ííníshtaʼ.
Monument.Valley-at 1-study.ITł’éédą́ą́ łééchąą’í léi’ nihił ’yaííyá’ii’ neeztį́.
last.night dog strange 1dpl-with 3-come.inside.P-and lie.down.SNP
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- tł’éédą́ą́’ last nightsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- yishááł walk’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- -ii’ and, and thereuponfind in Navajo Conjunction Lexicon
- Si-Perfective Neuter (SPN)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- sétį́ lie down’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi




