Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Atiin bąąhgóó doo ch’il ’ahwééh ’ájíléeh da.

road 3-beside-along NEG plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R

’Ayóo łį́į́’ shił naalgeed di, ’ííshją́ą́shį́į́ díí łį́į́’ bik’i dah ńdaah!

very horse 1-with 3-buck.CI 3-2-say.NI lets.see this horse 3-on up 2-sit.I

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

Béégashii báháchxį’go bik’ee neeshchééł.

cattle 3-become.angry.I-GO 3-on.account.of 1-flee.Prog

bik’ídadiidis

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.I

bik’ídadohdis

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.I

Bįįh b da’doołdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.I

Ch’é’étiingóó naanéhígíí shił bééhózin.

entrance-along 3-play.I-COMP 1-with 3-know.NI

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad t’éiyá bee yádeilti’ nít’ę́ę́’.

formerly Navajo language only 3-with pl-3-speak.I past

Chidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.

car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.P

Da’ dichin nínízin?

Q hungry 2-want.NI

dadołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.I

daoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).P

dashiilbéézh

pl-3DO-1dpl-boil.it.P

deiigish

pl-3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.I

Dibé yah ánádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.R

dizhdiłjeeh

3DO-4-start.fire.I

Doo ’áłah diidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Díí jį́ Nida’iiníísh ’áko shį́į́ nihich’į’ nida’iil, ya’?

today Friday then.maybe 1pl-toward 1pl-payment.I Q

dííłbish

3DO-2-boil.it.F

Gah bikéé’ yishwoł.

rabbit 3-following 1-run.Prog

hadínííłchał

3DO-2-card.it.(as.in.wool).F

hazhdééłbįįd

3DO-4-fill.something.up.with.it.P

Háát’i’ le’!

up-3-extend.P LE’
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Háísh ’ałhosh?

who-Q 3-sleep.I

Hodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.

after.a.while-GO bread blue some 1-eat.F

Háá’íshą’. ’Ákǫ́ǫ́ dílyeed!

what-Q there 2-run.F

háíníłgizh

3DO-2-cut.it.out.P

jishbéézh

3DO-4-boil.it.P

K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.

now Gallup-at around-1-walk.I hope

Mary ha’át’íí yinízin?

Mary what 3-3-want.NI

Mósí ch’óółt’e’ lágo.

cat out-3-2-carry.O LÁGO

nanilé

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.I

nidajilé

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nidiilyeeł

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nihee aho’niiłtą́nígíí baa shił hózhǫ́.

I.Pl-for start-3-rain.P-ÍGÍÍ 3-for 1-with 3-peaceful.NI

Níwe, doo aghaa’ bee nijinée da!

stop NEG wool 3-with 3-4-play.I NEG

néishjį́į́h

Iterative Mode: 1-become.black.R

Sha’ałchíní ayóó niłch’í naalkídi deineł’į́ ’áko ndi shí éí shináá bąą adin.

1-children very air 3-move.I 3-3.look.I however I 1-eyes 3-on doesn’t exist.

Shiyáázh shaa yógháah le’ nissingo sédá.

my.son 1-for 3-arrive.O hope 3-1-want.CI-GO 1-sit.I

Shizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ sédá..

1-father home round-Í inside.sitting.I

T’áadoo hadahooł’áhí.

neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-Í

T’áadoo hosh niyą́ní.

T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-Í

T’áá hooshch’į’ déshnish.

suddenly 1-start.work.P

Tsébiiʼnidzisgaidi ’ííníshtaʼ.

Monument.Valley-at 1-study.I

Tł’éédą́ą́ łééchąą’í léi’ nihił ’yaííyá’ii’ neeztį́.

last.night dog strange 1dpl-with 3-come.inside.P-and lie.down.SNP

yik’íididoodis

3DO-3-wrap.it.around.it.F

yishą́

3DO-1-eat.it.I

ʼÉí hastiin naanish bichʼįʼ ’ádoolʼaad lá.

that man work 3-to 3-3-give.F DISC