Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

ʼAshiiké ’éí ʼatsʼos bee ʼazhish biniiyé chahashʼoh ʼádeidoolííł.

boy-pl TOP feather 3-means-of dance 3-reason shade-house 3-3-pl-build.F

’Ach’íí’ ła’ deeshį́į́ł.

rolled.intestine some 1-eat.F

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó sitsiits’iin diniih.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG because soon 1-head 3-ache.CI

’Ahwééh doo dich’í’ígíí ła’ jóódlą́ą́’.

coffee NEG 3-bitter.NI-NOM some 3-4-drink.O

’Ahwééh yishdlį́į́h ’áádóó naanishgóó yishááh.

coffee 3-1-drink.U and.then work-toward 3-1-go.U

’Ałk’idą́ą́’ shimá b na’nishkaadgo ’aghaa’ yisdizígíí dibé yázhí yichíihgo yizénéíłt’ih.

long ago 1-mother 3-with SUP-1-herd.I-GO wool 3-spin.P-ígíí lamb 3-birth.P-GO 3-neck-around-3-tie.P

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Áádę́ę́’ nánísdzáago łį́į́’ ni’deeshjoł.

from.there 1-return.p-GO horse 3-for pl-1-feed.F

’Íhoo’aah ’ayóo bidziil.

education very 3-strong.I

bik’ídédiz

3DO-1-wrap.it.around.it.P

Bíni’dii ’awáalyaa sitį́.

3-let-stay jail 3-lay.SPN

Chidí nidabinołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

dadidíníilkał

pl-3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).F

dadiilbish

pl-3DO-1dpl-boil.it.F

dadoohsį́į́ł

pl-3DO-2dpl-eat.it.F

dajííyą́ą́’

pl-3DO-4dpl-eat.it.P

daooshóó’

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.P

deidoołbish

pl-3DO-3dpl-boil.it.F

deitł’ó

pl-3DO-3dpl-weave.it.I

dididiiljah

3DO-1dpl-start.fire.F

Díkwíí jį́ lá nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Díkwíí jį́ shą’ nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Doo ’áłah diidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Dooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

Dziłgóó ’o’ooldee’ yę́ę ná’ooldah.

mountain-to 3-go.pl.P past 3-return.pl.I

dííyį́į́ł

3DO-2-eat.it.F

Haa’íyee’ shimáyázhí daats’í ałtso ch’iyáán ’áyiilaa.

lets.see my-maternal.aunt finished food 3-3-making.P

hadadiiltééł

pl-3DO-1dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadanoołchaad

pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadééłbįįd

3DO-1-fill.something.up.with.it.P

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

hanishchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).I

hanołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hanííníłchaad

3DO-2-card.it.(as.in.wool).P

hazhdééłbįįd

3DO-4-fill.something.up.with.it.P

Háágóó lá Bíl doogááł nízin Jáan?

where-toward Q Bill 3-go.sg.F 3-want.CI John

Háí lá b nanilnish?

who Q 3-with 2-work.I

Háidígíísh ʼałkʼésdisí deeshį́į́ł?

which.one-ÍGÍÍ-Q candy 3-1-eat.F

Mary ha’át’íí yinízin?

Mary what 3-3-want.NI

Ni’éé’ náníłkad.

2-clothes 3-2-sew.I

nidasiilkáá’

pl-3DO-1dpl-investigate.it.P

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

Níwe, k’ídíítih!

stop 3-2-break.SSO.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shichá si’ą́ągo ’iiłhaazh.

1-huddle 3-put-SPN-GO 1-sleep.P

Shicheii haastihgo łáháda ninálnish.

1-grandfather 3-become.old.P-GO seldom 3-work.R

Shił dó’eeł!

1-with 3-float.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

shíníłbéézh

3DO-2-boil.it.P

yiilbéézh

3DO-1dpl-boil.it.I

yiishjį́į́h

Imperfective Mode: 1-become.black.I

yíyą́ą́’

3DO-1-eat.it.P