Your search for the hoolzhishgi Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)
biihidzóhí 50 entries
Hahodishdlaad.
3-start-1-outcry.I’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.
morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG 3-because soon hunger 1-3-kill.I
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ’ahbínídą́ą́’ this morningsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- t’áadoo notsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ’ashą́ eat’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- -niinaa because of, on account of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- wónáásdóó soon, finallysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- T’ahdii ’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- sisxé kill’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.
2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO’Atʼééd hashk’ąąn yiyą́.
girl banana 3-3-eat.DI’Ałchini naaki.
children two’Áádóó háajigo dah diníyá?
and.then which.way-GO start.off 2-go.I’Ólta’góó dayínóhkááh.
school-toward pl-2dpl-go.pl.IBįįh bił da’doołdǫǫh.
deer 3-with pl-2dpl-shoot.IBéeso ła’ nich’į’ nidoolyééł t’ahádą́ą́’ ’ałtso nanilnish.
money some 2-toward 2-3-pay.F before.thus all 2-work.Idajitł’ó
pl-3DO-4dpl-weave.it.Idajiłbéézh
pl-3DO-4dpl-boil.it.Idaohshóóh
pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.Idaohtł’ó
pl-3DO-2dpl-weave.it.Idaołhį́į́h
pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).Idayiigish
pl-3DO-3dpl-make.one.cut.in.it.Ideidiłhį́į́h
pl-3DO-3dpl-melt.it.Ideiidą́
pl-3DO-1dpl-eat.it.Ideiitł’ó
pl-3DO-1dpl-weave.it.Ideiłhį́į́h
pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).Idizhdiłjeeh
3DO-4-start.fire.IDíkwíí jį́ nanilnish?
how.many-Q day 2-work.IDlǫ́ǫ́’ aad ’át’éii">’ayóo da’diłhashígíí baa ’ákonsin.
prairie.dog very 3i-3-bite.I-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NIDoondó’ ’awéé’ yicha da.
not.even baby 3-cry.I NEGhaniłgéésh
3DO-2-cut.it.out.IHastiin Nééz lą́ą hádadíníit’ı̨́ı̨́’.
Mister Neez emph pl-3-1dpl-search.IHaʼoodzíí’ binaashnish.
sentence 3-1-work.CIIrene dibé bee holǫ́ǫgo yishniih.
Irene sheep 3-with 3s-exist.NI-GO 3-1-hear.IJáan naalnishísh?
John 3-work.I-Qjishóóh
3DO-4-brush/comb.it.INa’nízhoozhídę́ę́’ shíká bił ’oolwoł.
Gallup 1-for 3-with 3-drive.I
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -dę́ę́’ from a general location or point in space or time, also out of, off of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -ká after, for’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- goal
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- transportation
- T’ahdii ’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ’oolwoł drive’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
nideiilyé
pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.INLA aad ’át’éii">k’adę́ę ‘ałtso ’aleehgo baa nitséskees.
NLA almost all 3i-occur.I-GO 3-about 1-think.IShideezhí tsʼah baa nishjooł.
1-younger-sister sage 3-to.PP3-1-give.NCMShidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.
1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.IShitah honeezgaigo, doo naashnish da dooleeł.
1-body 3-pain.P-GO NEG 1-work.I NEG 3-become.FShiyaazh, hodiinisin doo.
1-my son-2-you will.be 3-reverent.IT’ah doo la’ nimá bich’į’ dínáah da.
still NEG surprise 2-mother 3-toward 2-go.I NEGT’ah nagháíí yę́ędą́ą́’ ’áłchíní nízaadi da’ółta’ nít’ę́ę́’.
still there past children far-at pl-3-read.I pastT’ahádą́ą́’ dah ’ayítł’óh.
before.thus up 3-2-loom.set.IT’áadoo hosh niyą́ní.
T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-ÍT’áá ’ahánigóó yiizįįh
just near 2-stand.ITed ’éí NLA da’ólta’í ’ayóo dahayóígo yoodlą́.
Ted TOP NLA students very pl.3.be.able.I-GO 3-3-believe.NITį’ ninádeiilnish.
let’s.go again-pl-1dpl-work.RTó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.
water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI futureTsxį́įłgo łees’áán ’ánílééh; nimásání nihaa níyá!
quickly tortilla 2-make.I 2-mat.grandma 1.pl-to 3-came.Pwohtł’ó
3DO-2dpl-weave.it.Iyiigish
3DO-2-make.one.cut.in.it.Iyiilbéézh
3DO-1dpl-boil.it.Iyishhį́į́h
3DO-1-melt.it.(snow).IYiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)
tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- I-A-Command, negative
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- I-A-Command, affirmative
- I-i-Imperfective
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- k’ad nowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- tsxį́įłgo quickly, fastsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- T’ahdii ’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi




