An example search has returned 50 entries

Naaltsoos aseezį́ yíníshtaʼ.

paper gossip 3-1-read.I

’Atiin ’ayóo hashtł’ish náhádlee lá.

road much.muddy 3-becomes.discovery.I
listenloadingplaying

This road becomes very muddy.

’Atiin yéego hashtł’ish náhádlee łe.

road very mud 3-becomes ususally.CI
listenloadingplaying

The road usually gets very muddy.

’Atiin yéego séí ndahadleeh łe.

road very sand 3-becomes,usually.CI
listenloadingplaying

The road usually becomes very sandy.

’Atiingi chidí léi’ yiiłtsą́.

road-at car INDEF 3-1-see.P

’Áshįįh Bii’ Tóógóó náádísdzáago dziłghą́ą́’ hanáádeesh’nah.

Salt.Lake.City-toward again-1-go.F-GO mountain-back again-1-climb.R

’Átséétł’éédą́ą́’ lą’í nahoołtą́.

before-last.night many around-3-rain.P
listenloadingplaying

It rained hard the night before.

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

bik’ídídis

3DO-2-wrap.it.around.it.I

Ch'ínááníłdoi léi’ bee hoozk’azí deiíjeeh.

again-3-warm.P SUB 3-with 3-cold.NP pl-3-run.PROG
listenloadingplaying

Hot weather arrived again and air coolers are in use.

dadidíníilkał

pl-3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).F
listenloadingplaying

start to herd them (animals), 1st person plural

daoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).P

dashoołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.P

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

deishbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.P

Dibé tóógóó dínóshkaad.

sheep water-toward 3-1-start.herd.O

dideididoołjah

pl-3DO-3dpl-start.fire.F
listenloadingplaying

start fire, 3rd person plural

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Dooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P
listenloadingplaying

Boy oh boy, I was in luck yesterday --- I was walking down the street and found a twenty dollar bill.

Haashíyee’ díí azee’dich’ii’ bíniitááh hait’éego dich’íí’.

try.and.find.out this chile-burnsr 3-2-try.IP how-GO spicy

hadadoołtééł

pl-3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F
listenloadingplaying

carry him/her up out of something, 2nd person plural

haidínóołchał

3DO-3-card.it.(as.in.wool).F
listenloadingplaying

card it (as in wool), 3rd person

Hastiin łééchąą’í dabooyééł.

man dog 3-3-haul.LPB.Prog
listenloadingplaying

The man is being hauled by the dogs.

K’ad łahgóó níyoltsoh tádadikááh.

now other.place-GÓÓ 3-be.wind.I-big-3-about pl aspect move.Prog
listenloadingplaying

There are now whirl wind storms in various places.

K’idadeelyáá nit’éé’ t’óó daazgan, háálá doo nahałtin da.

1pl-plant.P past just 3pl-dry.SPN, because NEG 3-rain.CI NEG

Lą’ígo hweenahółtą́ą́’ laanaa.

much-GO 3-for-3-rain.P hope
listenloadingplaying

I wish we could get a lot of rain.

Mary ha’át’íí yinízin?

Mary what 3-3-want.NI

N hóóchįįd.

2-for ho-anger.P

Náá’íídéeshtah nisin doodago t’óó siláogóó deeshááł.

again-1-go.school.F 1-want or merely military-to 1-go.F

Nibéézh bee hane’é doo ndi naalnish da.

2-cellphone NEG but 3-work.P NEG

nidajilé

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nideilé

pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nisneez sélį́į’go shicheii nahałáhági ’át’éego nahashłáa doo nisin.

1-tall.NI 1-become.P-GO 1-grandfather 3-perform.ceremony.CI-similar.to 1-perform.ceremony.CI future 3-want.NI
listenloadingplaying

When I get big I want to conduct ceremonies just like my grandfather.

Níyolgo t’áá ’áko niishch’ił.

wind-GO immediately 3-blink.U
listenloadingplaying

When it’s windy, I usually blink.

Sharon łį́į́' tł’oh yá neiníłjool.

Sharon horse hay 3-for 3-3-give.NCM.P

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P
listenloadingplaying

With my appaloosa and my saddle side by side I made my prayer.

Sitsilíké ’éiyáhá nda’ałkǫ́ǫ́’.

1-little.brother-pl TOP 3-pl-swim.IP

T’ah doo la’ ké ániidígíí ła’ biih náánást’ées da.

not.yet DISC shoe.new-IGII some 3-into 1-step.in.I NEG

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

T’áá shǫǫ hooghandi nádzáá lá.

good.thing home-at 3-return.P DISC

T’áá shǫǫ t’áadoo chidí bitoo’ nihits’ą́ą́’ ’asdįįd da.

just good NEG car 3.poss-gas 1pl-away 3-dwindle.P NEG

T’óó la’ sékwii.

contrary.to.appearances 1-naseous.SP

Tóshjeeh yah ’adíí’ááł nidishnínéesh yah’ííní’ą́?

water.jug into 3-2-take.in.F 1-say-PP-Q.P PP-3-2-take.in.P.SRO
listenloadingplaying

I told you to bring in the water jug, did you bring it in?

Tsé’áándę́ę́’ dóó tsédáajį’ ninish’na’.

cave-from and cliff-to 1-crawl.P

yiishjį́į́h

Usitative Mode: 1-become.black.U
listenloadingplaying

I usually become black, get sunburned

yiitł’ó

3DO-1dpl-weave.it.I

yishtł’ó

3DO-1-weave.it.I

yí’aal

3DO-1-chew.it.P

yíłhį́į́’

3DO-1-melt.it.(snow).P