Your search for the Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅) mode
has returned 50 entries

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O

’Atiin bąąhgóó doo ch’il ’ahwééh ’ájíléeh da.

road 3-beside-along NEG plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG

’Atsiniltł’ish dóó tó dayókeedígíí baa ’áłah ’aleeh lá.

electricity and water pl-3-request.I-NOM 3-for meeting DISC

’Áádóó háajigo dah diníyá?

and.then which.way-GO start.off 2-go.I

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I
listenloadingplaying

I wish I could eat, I am very hungry.

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

bik’ídazhdidis

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.I

Ch’aa dé ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.

travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.
listenloadingplaying

I was going to travel however my vehicle tires are worn.

Chidí ’anáshdlééh, háálá doo naalnish da.

car 3-1-repair.I because NEG 3-work.I NEG

dadínółkaad

pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

dajitł’ó

pl-3DO-4dpl-weave.it.I

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

dazhdiłhį́į́h

pl-3DO-4dpl-melt.it.I

deiilyį́į́h

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

deishóóh

pl-3DO-3dpl-brush/comb.it.I

dideidiłjeeh

pl-3DO-3dpl-start.fire.I

diidiłjeeh

3DO-3-start.fire.I

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed lágo, dádiʼnítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Díkwíí jį́ nanilnish?

how.many-Q day 2-work.I

Doo ’áłah deiidleeh da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEG

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

dínółkaad

3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Ha’at’iish náádaadi’ní?

what-Q again-pl-3-say.I

Ha’át’íísh náádaadi’ní?

what-Q again-pl-3dpl-say.I

Haashíyee’ díí azee’dich’ii’ bíniitááh hait’éego dich’íí’.

try.and.find.out this chile-burnsr 3-2-try.IP how-GO spicy

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

hajiłgéésh

3DO-4-cut.it.out.I

haniłgéésh

3DO-2-cut.it.out.I

haołgéésh

3DO-2dpl-cut.it.out.I

jidiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.I

jiłbéézh

3DO-4-boil.it.I

Mexicogóó daashinyáa ni’.

Mexico-to was.it 2-go.I NI’

Na’nishkaadgo nídíshchííyaagi hanáshyį́į́h ńt’éé’ ’iiłhaazh lá, t’ah nít’éé’ shilééchąą’í ch’ééshinísid.

1-herd.I-GO pinetree-under-at 1-rest.I past 1-slept.P DISC all.of.sudden 1-dog 1-woke.up.P

niłbéézh

3DO-2-boil.it.I

Sha’ałchíní ayóó niłch’í naalkídi deineł’į́ ’áko ndi shí éí shináá bąą adin.

1-children very air 3-move.I 3-3.look.I however I 1-eyes 3-on doesn’t exist.

Shą́ą́’ ’ałk’idą́ą́’ baa hwiinít’į́į ni’.

remember long.ago 3-for 3-discuss.I recall

Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.

1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.I

listenloadingplayingSpeaker: Leslie ChavezlistenloadingplayingSpeaker: Jacob Largo

My uncle, lend me your horse.

Shitah honeezgaigo, doo naashnish da dooleeł.

1-body 3-pain.P-GO NEG 1-work.I NEG 3-become.F

T’ah doo la’ shą́ą́’ ’azhjaa’góó náádiikáah da.

not.yet DISC flea market-to 1pl-run.I NEG

T’áá binaa naasháa dooleeł

just 3-nearby 1-walk.I FUTURE

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tsinaabąąs bee nida’abąąs yę́ędą́ą́’ shi’dizhchį́.

wagon 3-with pl-3-drive.I past 1-pass-born.P

Tł’óodi didíłjeeh.

outside 3-2-start.fire.I

Yadiizíní bigháníshgéésh.

can 3-through-1-cut.open.I

yiishgish

3DO-1-make.one.cut.in.it.I

yiishjį́į́h

Imperfective Mode: 1-become.black.I
listenloadingplaying

I am becoming black, getting sunburned

Yiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)

tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I