Your search for the mode Neuter Imperfective (NI)
has returned 50 entries
’Akóyaa ’adah, t’áá baa ’áhólchįįh.
there-down down, just 3-to 2-aware.NI’Asdzą́ą́ Báhóózhóní yinishyée dooleeł.
woman happy 1-called.NI FUT’Ashkii chidí nímazígíí yoo'į́.
boy car 3-round.NI-NOM 3-3-see.Prog’Ayóigo deesk’aaz --- ’áyąą dah dinítsiz.
terribly cold no.wonder up 2-shiver.NI’Ayóo łį́į́’ shił naalgeed diní, ’ííshją́ą́shį́į́ díí łį́į́’ bik’i dah ńdaah!
very horse 1-with 3-buck.CI 3-2-say.NI lets.see this horse 3-on up 2-sit.I’Ayóo’ósh nidlóóh? ’Áyaańda dah dinítsiz.
very-Q 2-cold.I no.wonder up 2-shiver.NI’Ołhosh.
2du-sleep.NIAshkii bił hóyéé’.
boy 3-with ho-lazy.NIBááhísh ła’ hólǫ́?
bread-Q some 3s-be.NIBéeso doo hólǫ́ da.
money NEG 3s-be.NI NEGCh’iyáán ííł’í doo ndi yééhósin da.
food 3-3-make.CI NEG but 3-3-know.NI NEGChííl bił níyolgo bits’ą́ą́dóó deesk’aaz.
snow 3-with wind-GO 3-away-from 3-cold.NIDa’ dichinísh nínízin?
Q hunger-Q 2-feel.NIDichin nínízin ya’?
hungry 2-want.NI QDiné bikéyah bikáa’gi ndahonidzood yę́ędą́ą́’ Naatsis’áán hoolyéégóó niha’áłchíní bił ’adahineet’į́į́’.
Navajo 3-land 3-on-at pl-areal-3-flee.pl.P past Navajo.Mountain areal-be.called.NI-to 1pl-children 3-with pl-1dpl-sneak.off.P
listen
At the time people were on the run in Navajoland, fleeing in small groups, we sneaked away with our children one group after another, to Navajo Mountain.
bookmark- -káá’ on, on top offind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- -gi atfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- yę́ędą́ą́’ pastfind in Navajo Conjunctions
- Neuter Imperfective (NI)find in Navajo Verb Modes
- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
- accompaniment
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
Diné nishłį́į ndi Bilaagana bizaad t’éí bee yáshti’.
Navajo 1-be.NI but English language only 3-with 1-speak.IDiné biWashingdoon ’akéé góne’ dahsidáhígíí ’éí ’asdzááni ’át’é.
Navajo 3-government following rank up-3-sit-rel TOP women 3-be.NIDíí nanise’ hiná.
this plant 3-alive.NIDlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazínígíí t’éiyá shił nizhóní.
prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-ÍGÍÍ 1-with 3-be.nice.NIDlǫ́ǫ́’ hwiiłhashgo bik’e’ashch’íí’go baa ’ákonsin.
prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-GO 3-about 1-be.aware.NIDoo ńdeeshdááł da, háálá kwii doo shił yá’áhoot’éeh da.
NEG 1-return.F NEG because here NEG 1-with 3-good.NI NEGÉí doo nihich’iyąąn ’át’ée da.
that NEG 1pl-food 3-be.NI NEGGohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?
coffee only TOP or milk perhaps 3-with 3-2-want.NIHaashą’ ʼátʼé, shí bichʼįʼ haʼdiisdzih.
how-Q 3-be.NI 1 3-to 1-speak.F
listen
How about this, let me speak to him.
bookmark- haashą’ ’át’é why sure, of course
- haa + Neuter V how / what Vfind in Navajo Questions Lexicon
- -shą’ enclitic for content questionsfind in Navajo Questions Lexicon
- Neuter Imperfective (NI)find in Navajo Verb Modes
- -ch’į’ to, towardfind in Navajo Postposition Lexicon
- Future (F)find in Navajo Verb Modes
Háidíígíísh neidiyoołnih nínízin?
which.one-ÍGÍÍ-Q 3-3-buy.F 2-think.NIJáan bimá łóó’ t’áá yiyánígíí bił bééhózin.
John 3-mother fish just 3-3-eat.I-ÍGÍÍ 3-with 3-about-3-know.NIJooł yee ndaanéhé Jóhonaa’éí daashin daolyée ni’.
ball 3-by.means.of pl-3-player.CI-NMLZ Sun(s) wasn’t.it pl-3-name.NI rememberKii Mósí bił yá’át’ééh.
Kii cat 3-with 3-good.NIKii mósí bił yá’át’ééh.
Kii cat 3-with 3-be.good.NIMa’ii yéego nahihóółtį́į̨́ł nisin ní.
coyote very 3-rain.SSO.O 3-1-think.CI 3-say.NIMasí dó’ nee holǫ́ǫ́’ísh łí?
cat DÓ’ 2-with exist.NI-Q ŁÍMósí bighaa’ ’ayóo dadichxoshgo shił nizhóní.
cat 3-fur very pl-3-be.bushy.NI-GO 1-with 3-be.nice.NINaaki yiskánídą́ą́’ da’iiníílta’go hahoolzhiizh.
two day-past pl-1dpl-school.NI-GO start-time.passing.PNeeznáadigóó ’oolkiłgo ’áłah ’aleeh daaní.
ten.at-toward time-GO meeting pl-4-say.NINizhé’é ha’át’íísh nahideeshnih nízin.
2-father-Q what 3-1-buy.F 3-want.NINił hǫ́zhǫ́ǫ́sh doodaii’ doósh nił hózhǫ́ǫ da?
2-with-happy.NI-Q or neg-Q 2-with happy.NI negNíléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.
there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NIShichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.
1-car still 3-good.N later one again-3-1-buy.FShimá ná’áłkadgo bił yá’át’ééh.
1-mother 3-sew.I-GO 3-with 3-be.good.NIT’áá shǫǫ da la’ da’adą́ądi diné bich’iiyą’ hólǫ́ǫ́ lá.
at.least such.as some restaurant-at Navajo 3-food 3-exist.NI DISCTed ’éí NLA da’ólta’í ’ayóo dahayóígo yoodlą́.
Ted TOP NLA students very pl.3.be.able.I-GO 3-3-believe.NITó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.
water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future
listen
Drink lots of water so that you can be healthy.
bookmark- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- ’áko so, so that, so thenfind in Navajo Conjunctions
- -ee by means offind in Navajo Postposition Lexicon
- -tah, -taa-, -ta- among, mixingfind in Navajo Postposition Lexicon
- Neuter Imperfective (NI)find in Navajo Verb Modes
- dooleeł futurefind in Navajo Adverb Lexicon



