An example search has returned 50 entries
’Akonee’, shą́ą́’ t’áadoo ’ánít’íní nidishní.
see remember NEG 2-do.NI-Í 1-say.I’Ashkii t’áá shǫǫ ółta’ lá.
boy good.thing 3-learn.I DISCbik’ídazhdidis
pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.Ibik’ídisoodiz
3DO-2dpl-wrap.it.around.it.Pbik’ídóhdis
3DO-2dpl-wrap.it.around.it.ICh’aa déyá ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.
travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.Chidí bits’ą́ą́’ niiltłago t’óó yíyooyił.
car 3-from 3-stop.P-GO just 3-3-push.Prog
listen
S/he is pushing his/her stalled vehicle.
bookmark- -ts’ą́ą́’ away from, separating from, derived fromfind in Navajo Postposition Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- niiltłáád stop, stallfind in Navajo Verb Modes
- -go verb and subordinating encliticfind in Navajo Adverb Lexicon
- Progressive (Prog)find in Navajo Verb Modes
Chidí nidabinołtłáád.
car pl-3-2dpl-stop.Idadidiilyįh
pl-3DO-1dpl-melt.it.Fdadoohsį́į́ł
pl-3DO-2dpl-eat.it.Fdaohtł’ó
pl-3DO-2dpl-weave.it.Idaooshóó’
pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.PDééh yaassííd léi’ ’ayóo sido lá.
tea 3-1-pour.I because very 3-hot.SPN discdidishjeeh
3DO-1-start.fire.Idishhį́į́h
3DO-1-melt.it.IDíí tł’éé’ ’iidííłhosh.
this night 2-sleep.FDíí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed; dádi’nítįįh.
this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.IDíí yihahígíí biyi’, háísh tówónaanígóó ch’aa deeyá?
this year.IGII within who overseas.GOO travel 3-going.F-QDoo nídahiyoołnaah da.
neg pl-3-2dpl-resuscitate.I negdooshą’ dó’ léi’ --- lá
Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?
coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NIhadajizgeed
pl-3DO-4dpl-dig.it.out.Phadínéeshchał
3DO-1-card.it.(as.in.wool).Fhazhdééłbįįd
3DO-4-fill.something.up.with.it.Pjididoołhįh
3DO-4-melt.it.Fjiłbéézh
3DO-4-boil.it.INaaltsoos yiníshta’go shíni’ shaa ’áyiilaa.
book 3-1-read.I-GO 1-mind 1-for 3-3-make.PNahałtin ládą́ą́’ doo deesháał da.
3s-rain.I in.case NEG 1-go.F NEGNeeznáadigóó ’oolkiłgo ’áłah ’aleeh daaní.
ten.at-toward time-GO meeting pl-4-say.NINichxǫ’ doo ájít’į́į da.
stop NEG 4-act.thus.I NEGnideiilyé
pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Inijiskáá’
3DO-4-investigate.it.PNizhé’é ha’át’íísh nahideeshnih nízin.
2-father-Q what 3-1-buy.F 3-want.NINił bééhózinísh ’éí doodaii’ nicheii daats’í bił bééhózin?
2-with 3-know.CI-Q TOP or 2-grandfather perhaps 3-with 3-know.CI
listen
Do you know or does your grandfather know?
bookmark- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
- accompaniment
- Continuative Imperfective (CI)find in Navajo Verb Modes
- nisin think, wantfind in Navajo Verb Modes
- -ísh enclitic for yes/no questionsfind in Navajo Questions
- doodaii’ particle orfind in Navajo Questions
- daats’í particle for perhapsfind in Navajo Questions
- Continuative Imperfective (CI)find in Navajo Verb Modes
- nisin think, wantfind in Navajo Verb Modes
She’abe’ sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́’ lágo.
1-milk 1-from 3-2-drink.O LÁGOShichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.
1-car still 3-good.N later one again-3-1-buy.FShidibé ’ąą’ dinót’į́į́ł laanaa ch’ééh nisin.
1-sheep expanse 3-increase.O wish in.vain 1-want.CI
listen
I wish my sheep would increase, but they don’t.
bookmark- Optative (O)find in Navajo Verb Modes
- dínít’įįh start to growfind in Navajo Verb Modes
- laanaa optative particle for a positive wish, hope or desirefind in Navajo Adverb Lexicon
- ch’ééh in vain, futilely, tryfind in Navajo Adverb Lexicon
- Continuative Imperfective (CI)find in Navajo Verb Modes
- nisin think, wantfind in Navajo Verb Modes
Shiyáázh niʼíłtááh. Bá daʼdiidííł; ʼákohgo chʼiyáán ʼálʼį́įgi shiká ʼadoojah.
1-son 3-graduate.I 3-for 1pl-eat.F so-then food indef-make-at 1-after 3pl-help.FShí ’éí doo shił bééhozin da nít’éé’.
1-possessive TOP NEG 3-3-knowledge.CI NEG pastshéłbéézh
3DO-1-boil.it.PSitsóí ’ólta’góó dah diigháahgo ła’ béeso baa yish’ááh.
1-grandchild school-toward up 3-start.to.go.I-GO some money 3-to 3-1-give.SRO.U
listen
When my grandchild leaves for school, I usually give him/her some money.
bookmark- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- dishááh start to gofind in Navajo Verb Modes
- Usitative (U)find in Navajo Verb Modes
- yish’aah move it, handle it (SRO)find in Navajo Verb Modes
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a datefind in Navajo Postposition Lexicon




