Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?

meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI

’Iiná yinishdlą́ą́nígíí bee shitah yá’ahoot’ééh.

life 3-1-believe.NI-ÍGÍÍ 3-with 1-among 3s-be.good.NI

’Ólta’góó deínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.PROG

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Chidí t’ą́ą́’ nináníłbą́ą́z.

car just 3-1-reparked.R

Chidí łizhinígíí doodago łigaaígíí daats’í nahideeshnih?

car black-nom or white-nom perhaps 3-2-buy.F

Da’ ’ałní’ní’ą́ąjį’ tł’óo’di nishínílnish?

Q noon-until outside-at 2-work.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daoo’aal

pl-3DO-2dpl-chew.it.P

dashoołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.P

didazhdiłjeeh

pl-3DO-4dpl-start.fire.I

didiilyįh

3DO-1dpl-melt.it.F

díníilkaad

3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).I

dííłhį́į́’

3DO-1-melt.it.P

Grace jooł baa ní’ą́.

Grace ball 3-for 3-give.P.SRO

Haalá tʼáá ʼéiyá yiníle ni’?

how-Q just TOP 2-name.NI remember

hadasoogeed

pl-3DO-2dpl-dig.it.out.P

hadííłtééł

3DO-2-carry.him/her.up.out.of.something.F

hazhdééłbįįd

3DO-4-fill.something.up.with.it.P

Hádą́ą́’ hooghan ’ájíilaa?

When-past this hogan 3-4-make.P

Háí shą’ ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

Hooghangóó nikéédeeshdááł nisin ndi ółta’di ’éí náshiilkááh.

home-toward 1-go.F 1-want.NI but school-at there 1-spend.night.N CHECK VERB GLOSSES

Jáan bimá łóó’ t’áá yiyánígíí bił bééhózin.

John 3-mother fish just 3-3-eat.I-ÍGÍÍ 3-with 3-about-3-know.NI

jitł’ó

3DO-4-weave.it.I

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

K’ad ’atiingóó hashtł’ish.

now road-GÓÓ mud

K’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.

now hogan-toward 1-go.Prog FUT

K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.

now Gallup-at around-1-walk.I hope

K’idadeelyáá nit’éé’ t’óó daazgan, háálá doo nahałtin da.

1pl-plant.P past just 3pl-dry.SPN, because NEG 3-rain.CI NEG

Na’nízhoozhígóó chídí doo n dah didoolwoł da.

Gallup-to car NEG 2-with up start-3.drive.F NEG

Na’nízhoozhígóó deeyá, ya’?

Gallup-toward 2-go.sg.F Q

Naaltsoos bikáá’ na’aníshí bikáa’gi si’ą́.

book desk 3-on-at up 3-lie.SRO.SPN

Naaltsoos yíníshta’.

book 3-1-read.I

nisíníłkáá’

3DO-2-investigate.it.P

Níwe, tʼáádoo ʼabeʼ tʼóó bee naninéʼhí. Hazhóʼó nidlą́.

stop NEG milk just 3-with 2-play.R-NEG properly 3-2-drink.I

Shá bíighah yáshti’ lá.

sun proportionate 1-talk.I DISC

Shitsilíké ’éiyáhá nda’ałkǫ́ǫ́’.

1-little.brother-pl TOP 3-pl-swim.IP

T’ah doo la’ nimá bich’į’náah da.

still NEG surprise 2-mother 3-toward 2-go.I NEG

T’áá kwe’é shiba’ sínídáa doleeł.

just right.here 1-waiting.for 2-sit.SPN FUT

T’óó la’ ajiłhosh.

contrary.to.appearances 4-sleep.NI

Tsxį́įłgo naalkidígíí neeznáá yidziihgo Jóhonaa’éí daolyéii ch’ééhiih da’ałne’ nít’éé’ ’áłt’ąą ’ałtso ’o’oolkidgo ’índa ’iih da’asne’.

fast-GO 3-tick-ÍGÍÍ ten 3-remain.I-GO Suns pl-3-call.NI-NMLZ in.vain 3-into pl-3-3-throw.I past until.after all clock-go finally 3-into pl-3-3.throw.P

Tsxį́įłgo ni’éé’ biih ni’nééh.

hurry 2-clothes 3-into 2-crawl.I

Tóyónaanídi tó dááląąd .

ocean-across.at there flood DISC

Willem Belgium dahoneesnáago yaa neizyeel nít’éé’ dahoneesná.

Willem Belgium pl.3-win.P-GO 3-about 3-3-dream.P past pl.3-win.P

yiilzhóó’

3DO-1dpl-brush/comb.it.P

Yiską́ągo łééchąą’í ’atsį’ yidooyį́į́ł.

tomorrow-GO dog meat 3-3-eat.F

Yéego nihee nahóółtą́ągo yá’át’ééh doo yę́ę ’áko shį́į́ naadą́ą́’ dadinóosééł.

hard.GO 1pl-on 3-rain.P.GO 3-good future wish then maybe corn 3pl-grow.F

ʼÉí ʼashkii hanii, habééso hólǫ́!

that boy NEG.FOC 4-money 3-exist.NI