’Ahił ’áshjání ’álnééh ’ałhídayółtą’ígíí (zaatą’ii)
coming soon...
Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Asdzą́ą́ t’ah doo naalyéhé bá hooghangóó digháah da.
woman still NEG trading.post-to 3-walk.I NEG’Asdzą́ą́ t’ah doo naalyéhé bá hooghangóó dighááh da.
woman still NEG trading.post-to 3-walk.I NEG’At’ééd sin t’áá hahígo yíhooł’ą́ą́’.
girl song just quickly 3-3-learn.P’Áde’óóyą́ą́’ lágo.
self-2-eat.O don’t’Áłt’ąą nida’iilyę́ęgo ’inda nánídááh.
after 2-pay-go only 2-show up’Ólta’í góne’é bikáá’ nida’anishí bitł’áádę́ę́’ jeeh bídaashjéé’.
school areal.inside 3-top desk 3-underneath gum 3-paste.NIAłk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. K’ad ’éiyá naadą́ą́’ naalyéhé bá hooghan góne’ nidahaniih.
long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | now TOP corn trading.post inside pl-3-pass-buy.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -dą́ą́’ past time’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’ałk’idą́ą́’ long ago, formerlysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’éiyá topic marker
- ’ayóo very, extremelysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Ánáhoot’įįhígíí’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ńt’éé’ relates to past timesaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- k’ad nowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- góne’ inside
- Continuative Imperfective (CI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- nahashniih buy, sell’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
Ałk’idą́ą́’ ni’ háájí ’ajííyáh?
long.ago remember where-to 3-go.PBéeso bá hooghan góne’ saad hazlį́į́’.
bank inside words 3-pas-it.occured.PBéeso ła’ nich’į’ nidoolyééł t’ahádą́ą́’ ’ałtso nanilnish.
money some 2-toward 2-3-pay.F before.thus all 2-work.IChidí naat’a’í yá góde nínádadiit’ah.
car fly-NOM sky areal.up 3-fly.RDibé lą́ą hadaniitá.
Sheep EMP 3-1pl-search.CIDíí gohwééh doondó’ sido da!
this coffee not.even 3-hot.SPN NEGDoo ’ąązhdótą́ą le’ ’át’éégóó dáádílkał bee ’ąąnídígisí bąąh ninínil.
NEG 3-open.O unbelievably door 3-by.mean.of door.knob 3-on 3-put.PDoo t’áá k’ad níká ’eeshwod da.
do.not.want.to for.you.pos 2-1-help.P NEGDooládó’ deesk’ąąz da lá!
Certainly 3-cold.SP as.such discoveryDoondó’ ’awéé’ yicha da.
not.even baby 3-cry.I NEGDoozáagi Diné bíbee hazʼaanii bi nanilnish?
PTL.NEG navajo.people 3-government ? 3-2-to.work-IDziłghą́ą́’í bizaad doo shił bééhózin da.
White.Mountain.Apache-NOM 3-language NEG 1-with 3-ho-know.CI NEGGohwééh ’áłdó’ nahideeshnih nisinée beesénah lá.
coffee also 3-1-buy.F 1-want.NI-past 3-1-forget.P DISCHa’átíísh diidííł? Díí daats’í: naa’oł’í da, naadą́ą́’ da, ’ats’í da, éí hólǫ́ǫ́ lá.
What-Q 1pl.eat,F This maybe: beans, corn, meat, 3-become.P DISCHaaláyéé diitlʼééʼ ʼajiłhwosh.
caution this-night 4-sleep.IHaaláyéé nízhdii’nah sohodizingo
don’t.dare 4-get.up.R prayerHoozdodę́ę́’ Łééchąąłgaii bee nááshdááłgo Kinłánídi da’jiyání góne’ sédáago shiyaa haalwod lá.
Phoenix-from greyhound.bus 3-with 1-return.Prog-GO Flagstaff-at cafe into 1-sit.SPN-GO 1-under 3-run.P DISC
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -dę́ę́’ from a general location or point in space or time, also out of, off of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -ee by means of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- instrumental
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- góne’ inside
- Si-Perfective Neuter (SPN)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- sédá sit’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- -yaa under, beneath, down’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location



