’Ahił ’áshjání ’álnééh ’ałhídayółtą’ígíí (zaatą’ii)

coming soon...

Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Asdzą́ą́ t’ah doo naalyéhé bá hooghangóó digháah da.

woman still NEG trading.post-to 3-walk.I NEG

’Asdzą́ą́ t’ah doo naalyéhé bá hooghangóó dighááh da.

woman still NEG trading.post-to 3-walk.I NEG

’At’ééd sin t’áá hahígo yíhooł’ą́ą́’.

girl song just quickly 3-3-learn.P

’Áde’óóyą́ą́’ lágo.

self-2-eat.O don’t

’Áłt’ąą nida’iilyę́ęgo ’inda nánídááh.

after 2-pay-go only 2-show up

’Ólta’í góne’é bikáá’ nida’anishí bitł’áádę́ę́’ jeeh bídaashjéé’.

school areal.inside 3-top desk 3-underneath gum 3-paste.NI

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. K’ad ’éiyá naadą́ą́’ naalyéhé bá hooghan góne’ nidahaniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | now TOP corn trading.post inside pl-3-pass-buy.CI

Ałk’idą́ą́’ ni’ háájí ’ajííyáh?

long.ago remember where-to 3-go.P

Béeso bá hooghan góne’ saad hazlį́į́’.

bank inside words 3-pas-it.occured.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Béeso ła’ nich’į’ nidoolyééł t’ahádą́ą́’ ’ałtso nanilnish.

money some 2-toward 2-3-pay.F before.thus all 2-work.I

Chidí naat’a’í yá góde nínádadiit’ah.

car fly-NOM sky areal.up 3-fly.R
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

de’ nánínááh

hither 2.return.I

Dibé lą́ą hadaniitá.

Sheep EMP 3-1pl-search.CI

Díí gohwééh doondó’ sido da!

this coffee not.even 3-hot.SPN NEG

Doo ’ąązhdótą́ą le’ ’át’éégóó dáádílkał bee ’ąąnídígisí bąąh ninínil.

NEG 3-open.O unbelievably door 3-by.mean.of door.knob 3-on 3-put.P

Doo t’áá k’ad níká ’eeshwod da.

do.not.want.to for.you.pos 2-1-help.P NEG

Dooládó’ deesk’ąąz da lá!

Certainly 3-cold.SP as.such discovery

Doondó’ ’awéé’ yicha da.

not.even baby 3-cry.I NEG

Doozáagi Diné bíbee hazʼaanii bi nanilnish?

PTL.NEG navajo.people 3-government ? 3-2-to.work-I

Dzghą́ą́’í bizaad doo shił bééhózin da.

White.Mountain.Apache-NOM 3-language NEG 1-with 3-ho-know.CI NEG

Gohwééh ’áłdó’ nahideeshnih nisinée beesénah lá.

coffee also 3-1-buy.F 1-want.NI-past 3-1-forget.P DISC

Ha’átíísh diidííł? Díí daats’í: naa’oł’í da, naadą́ą́’ da, ’ats’í da, éí hólǫ́ǫ́ lá.

What-Q 1pl.eat,F This maybe: beans, corn, meat, 3-become.P DISC

Haaláyéé diitlʼééʼ ʼajiłhwosh.

caution this-night 4-sleep.I

Haaláyéé nízhdii’nah sohodizingo

don’t.dare 4-get.up.R prayer
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Hoozdodę́ę́’ Łééchąąłgaii bee nááshdááłgo Kinłánídi da’jiyání góne’ sédáago shiyaa haalwod lá.

Phoenix-from greyhound.bus 3-with 1-return.Prog-GO Flagstaff-at cafe into 1-sit.SPN-GO 1-under 3-run.P DISC

Jooł de’’aah.

ball here 3-2-bring.I

Jó n bééhozin shibéeso ’adingo

because 2-with 3-knowledge.CI 1-money 3-dwindle.CI-GO

Kingóó déyáhą́ą́’ łá’í nidi doo bénáshniih da.

store-to 1-go.P-past but NEG 3-1-remember.CI NEG

Na’níle’dii tó háníyáá nít’éé’ tóyę́ę ’ásdįįd .

dismay water 1-go.P past water-former 3-disappear.P DISC

Naadą́ą́’ ła’í ndi t’áadoo bik’i nahoołtą́ą da.

corn not.even.one but just.NEG 3-on rain.P NEG.

NTUdi hooghannimází góne’ Diné bizaad baa ’iinishta’

NTU-at hogan inside Diné 3-language 3-for 1-read.I

Níléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.

there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NI

Shileechą́ą́’í lą́ą yóó’ ’eelwodgo hanishtá

1-poss-dog EMP out.of.sight 3-run.P-GO 3-1-search.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shimáhą́ą ’ayóó ’ajitł’ó łeh ne’

1-mother-late very 3-weave-DI often recall

Shimásání na’niłkaad jiní.

1-grandmother 3-herd.P emph 3-say.P

Shoo díí doo ’ákót’ée da nahalin

look TOP NEG 3-thus.NI NEG 3-seems.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Sitsii’ ndeeshshoh léi’ tó ’anideizgiz lá.

1-hair 3-1-moist.F because water 3-turn.off.R DISC

Sitsilíké ’éiyáhá nda’ałkǫ́ǫ́’.

1-little.brother-pl TOP 3-pl-swim.IP

T’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.

still long-ago 1-friend just 3-1-see.P past

T’ah doo lą’í náháhą́ądą́ą́’ ’Ashįįh Bii’ Tóodi shighan nít’ę́ę́’.

still NEG many year-past Salt.Lake.City-at 1-home past

T’áhdii hooghan binijilnish, doozhǫǫgo bich’į’ na’iilyé.

still hogan 3-4-work.I decent 3-toward 3-1dpl-pay.I

T’áá ’íiyisíí dootł’izhii ’át’é.

really turquoise 3-be.NI

T’áá shǫǫ dibé náz’ah lá.

good.thing sheep 3-butcher.P DISC

T’áá áłdįįh kǫ́ǫ́ kéyah holǫ́.

just ready here land 3-EXIST

T’óó la’ ajiłhosh.

contrary.to.appearances 4-sleep.NI

Tóshjeeh yah ’adíí’ááł nidishnínéesh yah’ííní’ą́?

water.jug into 3-2-take.in.F 1-say-PP-Q.P PP-3-2-take.in.P.SRO

Wónáasdóó t’óó tsé’édin nihee deezhchííl.

so.then just overwhelm 1pl-with 3-snow.P

Yiską́ągo ’azee’ííłíní niwoo’ yideeshnish doo.

tomorrow doctor 2-teeth 3-2-work.F will.be

Łahgóó t’ah biláhági ’át’éego ch’iyáán naas’nii’ lá.

elsewhere even.more 3-be.NI-GO food 3-distribute.P DISC

ʼAdoodį́į́ł hodooʼniid nítʼééʼ ʼałtʼąą níyá.

pass-eat.F pass-say.P past after.all 3-arrive.P