Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Aghaa’ hooghan góne’ shijool.
wool house inside 3-lie.NCM.SPN’Ayóo’ósh nidlóóh? ’Áyaańda dah dinítsiz.
very-Q 2-cold.I no.wonder up 2-shiver.NI’Azhą́ níchíil ndi dibé ch’ínínil.
even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P’Eii ’at’ééd ’ak’e’elchí doozhǫǫgo yóhoołą́ą́’ lá, nihíká ’azhdoolwoł.
that girl pass-write.I decent 3-3-learn.P DISC 1dpl-for 4-run.F’Eii ’at’ééd doozhǫǫgo ’ak’e’elchí yíhooł’ą́ą́’ lá, nihíká ’azhdoolwoł.
that girl decent pass-write.I 3-3-learn.P DISC 1dpl-for 4-run.F’Eii lá bóhólníih ni.
that FOC 3-lead.Prog EMPH’Eii łį́į́’ ga’ yinízin.
that horse EMPH 3-2-want.CIAshkii tł’ízí tóó gó’ąą ’ííniiłkaad.
boy goat water areal.over 3pl-herd.PAłk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindi nidahaniih.
long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-at pl-3-pass-buy.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ’ałk’idą́ą́’ long ago, formerlysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’éiyá topic marker
- ńt’éé’ relates to past timesaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’ayóo very, extremelysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- díísd jį́įdi nowadayssaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Ánáhoot’įįhígíí’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- Continuative Imperfective (CI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
Béeso bizis yázhí t’áá ’áde’égo yóó’iniłne’.
money 3-bag little just almost-GO 3-2-lose.PBá ólta’í la’ t’áá shǫ́ǫ́ da nihaa joozba’.
3-teacher some at.least such.as 1du-about 3-care.PCh’iiyą́ą́n t’áá áłdįįh ádaalyaago nidahidookááł.
food just 3-ready.NI-go distr.pl-3-make.PDibé lą́ą hadaniitá.
Sheep EMP 3-1pl-search.CIDibé t’áá daaztsą́ą́ lágo bik’íníyá.
sheep just pl-3-die.P DISC-GO 3-onto-1-come.PDíí gohwééh doondó’ sido da!
this coffee not.even 3-hot.SPN NEGDoo t’áá k’ad nich’i’ hasdzíí da.
do.not.want.to towards.you.pos 1-speak.P NEGDooládó’ deesdoi hazlį́į’ da lá!
Certainly 3-hot.SP 3-become.P as.such discoveryDoozáagi dibé tádígéésh?
PTL-How.much.longer sheep 3-shear-DIHaashíyee’ díí naak’ee sinilí biniitááh t’áá daats’í bee hoot’į́.
try.and.find.out this eyeglasses 3-2-try.IP just maybe 3-with area-pas-see.Prog.NHágóoneeʼ, nimá sání bíká ’anilyeed
well then 2-mother old 3-after 2-run.IJooł yee ndaanéhé Jóhonaa’éí daashin daolyée ni’.
ball 3-by.means.of pl-3-player.CI-NMLZ Sun(s) wasn’t.it pl-3-name.NI rememberK’ad nitsii’ yiilch’ííł ’ákó doo niba’ da doo.
now 2-hair 3-2-curl.I so.then.NI NEG 2-wait NEG will.be.FNa’níle’dii k’ida’diilyá, t’áadoo dadínéesą́ą da.
dismay pl-3-1dpl-plant.P NEG pl-3-grow.P NEGNá’áł’ah doo ndi yiyiichįįh da.
3-butcher.CI NEG 3-good.at.NP NEGNíléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.
there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NIShi’éétsoh naastsoos jó hóne’é ’ayóo honeezk’ází łeh
1-poss-jacket 3-1-carry.FFO.I because areal-in very areal-cold.SP customarilyShileechą́ą́’í lą́ą yóó’ ’eelwodgo hanishtá
1-poss-dog EMP out.of.sight 3-run.P-GO 3-1-search.IShimá dóó shizhe’é ’éiyáhá Kin Łánígóó naazh’áázh.
1-mother and 1-father TOP building many-to 3-roundtrip.pl.SPShił naa’aash shį́į́! T’áá shǫǫdí shaná’níłtsóód!
1-with 3-go.dl.CI maybe please 1-to-back-3-2-feed.I
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- I-A-Request, affirmative
- I-i-Imperfective
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Continuative Imperfective (CI)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- yish’aash go as a pair (with)’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- shį́į́ perhaps, probably, possibly
- T’ahdii ’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi
- ba’nistsóód feed it’áhát’íní hoolzhishgi bik’ídáahgi



