Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Aghaa’ hooghan góne’ shijool.

wool house inside 3-lie.NCM.SPN

’Ayóo’ósh nidlóóh? ’Áyaańda dah dinítsiz.

very-Q 2-cold.I no.wonder up 2-shiver.NI

’Azhą́chíil ndi dibé ch’ínínil.

even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P

’Eii ’at’ééd ’ak’e’elchí doozhǫǫgo yóhoołą́ą́’ lá, nihíká ’azhdoolwoł.

that girl pass-write.I decent 3-3-learn.P DISC 1dpl-for 4-run.F

’Eii ’at’ééd doozhǫǫgo ’ak’e’elchí yíhooł’ą́ą́’ lá, nihíká ’azhdoolwoł.

that girl decent pass-write.I 3-3-learn.P DISC 1dpl-for 4-run.F

’Eii bóhólníih ni.

that FOC 3-lead.Prog EMPH

’Eii łį́į́’ ga’ yinízin.

that horse EMPH 3-2-want.CI

Ashkii tł’ízí tóó gó’ąą ’ííniiłkaad.

boy goat water areal.over 3pl-herd.P

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindi nidahaniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-at pl-3-pass-buy.CI

Béeso bizis yázhí t’áá ’áde’égo yóó’iniłne’.

money 3-bag little just almost-GO 3-2-lose.P

Bá ólta’í la’ t’áá shǫ́ǫ́ da nihaa joozba’.

3-teacher some at.least such.as 1du-about 3-care.P

Ch’iiyą́ą́n t’áá áłdįįh ádaalyaago nidahidookááł.

food just 3-ready.NI-go distr.pl-3-make.P

Dibé lą́ą hadaniitá.

Sheep EMP 3-1pl-search.CI

Dibé t’áá daaztsą́ą́ lágo bik’íníyá.

sheep just pl-3-die.P DISC-GO 3-onto-1-come.P

Díí gohwééh doondó’ sido da!

this coffee not.even 3-hot.SPN NEG

Doo t’áá k’ad nich’i’ hasdzíí da.

do.not.want.to towards.you.pos 1-speak.P NEG

Dooládó’ deesdoi hazlį́į’ da lá!

Certainly 3-hot.SP 3-become.P as.such discovery

Doozáagi dibé tádígéésh?

PTL-How.much.longer sheep 3-shear-DI

Haashíyee’ díí naak’ee sinilí biniitááh t’áá daats’í bee hoot’į́.

try.and.find.out this eyeglasses 3-2-try.IP just maybe 3-with area-pas-see.Prog.N

Hágóoneeʼ, nimá sání bíká ’anilyeed

well then 2-mother old 3-after 2-run.I

Jooł yee ndaanéhé Jóhonaa’éí daashin daolyée ni’.

ball 3-by.means.of pl-3-player.CI-NMLZ Sun(s) wasn’t.it pl-3-name.NI remember

K’ad nitsii’ yiilch’ííł ’ákó doo niba’ da doo.

now 2-hair 3-2-curl.I so.then.NI NEG 2-wait NEG will.be.F

Na’níle’dii k’ida’diil, t’áadoo dadínéesą́ą da.

dismay pl-3-1dpl-plant.P NEG pl-3-grow.P NEG

Ná’áł’ah doo ndi yiyiichįįh da.

3-butcher.CI NEG 3-good.at.NP NEG

Níléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.

there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NI

Shi’éétsoh naastsoos jó hóne’é ’ayóo honeezk’ází łeh

1-poss-jacket 3-1-carry.FFO.I because areal-in very areal-cold.SP customarily
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shileechą́ą́’í lą́ą yóó’ ’eelwodgo hanishtá

1-poss-dog EMP out.of.sight 3-run.P-GO 3-1-search.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shimá dóó shizhe’é ’éiyáhá Kin Łánígóó naazh’áázh.

1-mother and 1-father TOP building many-to 3-roundtrip.pl.SP

Sh naa’aash shį́į́! T’áá shǫǫdí shaná’níłtsóód!

1-with 3-go.dl.CI maybe please 1-to-back-3-2-feed.I

Shí hanii na’nishkaad, shicheii ga’.

1 contrary 1-herd.CI 1-grandfather EMP

Shínaaí chidí b dah diilwodgo bizánághah góne’ łeezh ’adzíísi’.

older.brother car 3-with up 3-run.I-GO 3-around areal-in dust 3-trail.P

Shoo ’aadę́ę́’ ła’ joogááł

look there.from one 4-enroute.Prog
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah dii.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’ah doo béeso ’ałtso ’ádįįhdą́ą́’ chidí bitoo’ nahíłniih.

still NEG money all 3-not.exist.NI-past vehicle 3-fuel 3-2-buy.I

T’ah doo la’ ké ániidígíí ła’ biih náánást’ées da.

not.yet DISC shoe.new-IGII some 3-into 1-step.in.I NEG

T’ahádóó yéego nahodoołtį́į́ł.

later really area-rain.F

T’áadoo bik’i dah ’adání náníłne’ígo t’éiyá ná ch’iyáán ’ádeeshłííł.

NEG table 3-hit.R-NEG-GO only.then 2-for food 3-1-make.F

n">T’áadoo naníchxǫ’ígo t’éíyá naalyéhí bá hooghangóó shikee’ ’iihdíiwoł.

before 2-pout.CI-NEG-GO only goods 3-for house.GOO 1-follow 3-2-ride.(I)

T’áhdii hooghan binijilnish, doozhǫǫgo bich’į’ na’iilyé.

still hogan 3-4-work.I decent 3-toward 3-1dpl-pay.I

T’áá shǫǫ da ’awéé’ nee hazlį́į́’.

at.least baby 2-for 3-become.P

T’áá sáhí ʼííníyą́ą́ʼ. Tʼáá shǫǫ da ʼíyą́ shididííniił.

only.you 2-eat.P T’ÁÁ SHǪǪ DA 2-eat.I 1-2-tell.F

T’áá áłdįįh kǫ́ǫ́ kéyah holǫ́.

just ready here land 3-EXIST

T’óó la’ ajiłhosh.

contrary.to.appearances 4-sleep.NI

Tóta’góó díníyáá ládą́ą́’ tł’oh ła’ nahidíiłnih.

Farmington-to 2-go.F if hay some 3-2-buy.F

Tó dasiyę́ę ’ałtso naaltséi .

water pl-3-sit.LPB.SPN-deceased completely 3-dried.up.P DISC

Yiską́ągo ’azee’ííłíní niwoo’ yideeshnish doo.

tomorrow doctor 2-teeth 3-2-work.F will.be

Łahgóó t’ah biláhígi ’át’éego ch’iyáán naas’nii’ lá.

elsewhere even.more 3-be.NI-GO food 3-distribute.P DISC

Łeechaʼí ʼóéí ">yą́ą́, éí nabídishgizh.

Dog 3-eat.O TOPIC 3-surgery.P

Łééchąą’í bighan ’íilnééh nít’ę́ę́’ tsineheeshjíí’ nihits’ą́ą́’ ’ásdįįd ’áko t’áá ’ádíjį’ nishiilnish.

dog 3-house 1dpl-make.I past lumber 1pl.on dwindle so just there-up.to 1-go.du.P

Łééchąą’í léi’ níléíjí yildlosh.

dog indef. there-to 3-crawl.I