Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Shilééchąą’í ín">t’áadoo ’ayání dibé yikéé’ ’eelwod.

1-dog NEG 3-eat.I-NEG sheep 3-after 3-run.P

’Akonee’, shą́ą́’ t’áadoo ’ánít’íní nidishní.

see remember NEG 2-do.NI-Í 1-say.I

Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

Boy flowing.water-ÍGÍÍ 3-in 3-3-fall.O

Bich’ah haini’ą́, "díí bee yisdádíínááł," hał jiní.

hat 3-2-give.P with.this.PP pl-2-survive.F 3-to.say.I they.say

bik’ídidíídis

3DO-2-wrap.it.around.it.F

Bini’ íídeeshtah doodago ’éiyá yóó’ ’adeeshwoł.

let will-1-school or only away 1-off-run.P

Bíni’dii ’awáalyaa sitį́.

3-let-stay jail 3-lay.SPN

Ch’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.

watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.R

Ch’iyáán bá hooghandi béeso bideená naashnish.

food.store-at money 3-in-exchange.for 1-work.CI

Dah díníilghaazh ’áshįįh bik’ídíínił.

fry.bread salt 3-on-3-2-sprinkle.PlO.F

deeshį́į́ł

3DO-1-eat.it.F

deiyííyą́ą́’

pl-3DO-3dpl-eat.it.P

Dibé yázhi bimá doo boosáni da, biʼnootsaał.

sheep little 3-mother NEG 3-love.I NEG 3-starve.O

dishhį́į́h

3DO-1-melt.it.F

Doo nídahiyoołnaah da.

neg pl-3-2dpl-resuscitate.I neg

Ha’át’íísh nizhé’é nahideeshnih nízin.

what-Q 2-father 3-1-buy.F 3-want.NI

hadaniilchaad

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadoołtééł

3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

haołgéésh

3DO-2dpl-cut.it.out.I

K’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół doo yę́ę ła’ damóo yę́ędą́ą́’ t’áadoo ’asétł’ǫ́ǫ da.

now half-toward 1-weave.Prog future past one Sunday when.past NEG 1-weave.P NEG

K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.

now Gallup-at around-1-walk.I hope

Kénídánííljeehgo, sin łah beehódíítał.

shoe.game-GO song some 2-sing.F

Mósí ch’óółt’e’ lágo.

cat out-3-2-carry.O LÁGO

Naalyéhé bá hooghandi t’ah doo dá’deelkaałdą́ą́’ nisingo na’ńle’dii tsį́į́ł shiisxį́ (siisxį́).

trading.post-at just NEG 3-PASS-close.I-past 1-think.N-GO dismay speed 1-3-kill.P

Náá’íídéeshtah nisin doodago t’óó siláogóó deeshááł.

again-1-go.school.F 1-want or merely military-to 1-go.F

neidooleeł

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nichxǫ’ doo ájíníi da.

stop NEG 4-say.thus.NI NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

nishóóh

3DO-2-brush/comb.it.I

Níyolgo t’áá ’áko niishch’ił.

wind-GO immediately 3-blink.U

Saad biihi’níłí doo bee neilnish da.

word computer NEG 3-with pl-2-du.work.I NEG

Shá bíighah yáshti’ lá.

sun proportionate 1-talk.I DISC

Shicheii béeso bideená naalnish.

1-grandfather money 3-exchange.for 3-work.I

shiilbéézh

3DO-1dpl-boil.it.P

Shį́įhgo, doo haigo sin hadidii’áał da.

summer-GO, NEG winter-GO song start-2.sing.F NEG

T’áadoo hosh biih dadoołtaałí.

neg cactus 3-in pl-2dpl-step.O-Í

T’áádoo shich’į’ béésh nídiiłts’į́hí

NEG 1-to phone 2-call.R-Í

Tó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.

water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future

Tó tsíídkáá’ dididííkááł.

water charcoal-on start-3-2-put.OC.F

Tł’éé’go doo ’ízh’dísóół da.

night-GO NEG 4-whistle.O NEG

yidooyį́į́ł

3DO-3-eat.it.F

yiigish

3DO-2-make.one.cut.in.it.I

yishą́

3DO-1-eat.it.I

yishtł’ó

3DO-1-weave.it.I

yishóóh

3DO-3-brush/comb.it.I

Yiską́ągo naaltsoos naa deesh’ááł.

tomorrow book 2-for 1-move.SRO.F

yiyííshóó’

3DO-3-brush/comb.it.P

Ła’ nídeezid yę́ędą́ą́’ ’áajigo niséyá.

one month past that-way-GO 1.go.P

Łahgóó t’ah biláhígi ’át’éego ch’iyáán naas’nii’ lá.

elsewhere even.more 3-be.NI-GO food 3-distribute.P DISC

ʼDa’azhishgóó, sis łigaii shaʼ díílééł.

dance-to 1-go.F belt silver 1-borrow 3-lend.SFO.F

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote