Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Shichʼéʼé kinaasdaʼgo bitsiiʼ shá beʼdíítłʼóół. Tʼáásh ʼáko?

1-daughter 3-reach.puberty.P-GO 3-hair 1-for 3-2-tie.F just-Q okay

Shideezhí n">t’áadoo ’ałtso ’íiłta’t’óó nádzá.

1-sister NEG finish 3-read-NMLZ.NEG just 3-return.P

’Amásání léi’ dibé yázhí yootééł.

grandmother INDEF sheep little 3-3-carry.AnO.Prog

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Ashkii chidímazí yoo'į́.

boy car-3-round.NI-NOM 3-3-see.Prog
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Eii łééchą̨ą’í t’áá ’áko taah yilwo’.

that dog immediately water.into 3-run.U

’Éí naanishígíí haa nízahdę́ę́’ binanilnishgo hoolzhiizh?

that work-ÍGÍÍ how 3-long.N-past 3-2-work-GO time.move.P

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Bibee’eldǫǫh haiyííłhan’ii’ ’bįįh yił ’adeesdǫǫh.

gun 3-jerk.out.P-and deer 3-shot.P

Bini’ íídeeshtah doodago ’éiyá yóó’ ’adeeshwoł.

let will-1-school or only away 1-off-run.P

Da’ dichin nínízin?

Q hungry 2-want.NI

dadoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.P

dajiigish

pl-3DO-4dpl-make.one.cut.in.it.I

deiidą́

pl-3DO-1dpl-eat.it.I

deiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).P

deiłbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.I

dideidiłjeeh

pl-3DO-3dpl-start.fire.I

didiiljéé’

3DO-1dpl-start.fire.P

didoołhįh

3DO-2dpl-melt.it.F

Díkwíí jį́ shą’ nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

doohsį́į́ł

3DO-2dpl-eat.it.F

dooshą’ dó’ léi’ --- lá

Dzghą́ą́’í bizaad doo shił bééhózin da.

White.Mountain.Apache-NOM 3-language NEG 1-with 3-ho-know.CI NEG

Haaláyéé diitlʼééʼ ʼajiłhwosh.

caution this-night 4-sleep.I

hadaniilchaad

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadasoogeed

pl-3DO-2dpl-dig.it.out.P

haiigeed

3DO-1dpl-dig.it.out.P

Haʼoodzíí’ binanilnish.

sentence 3-2-work.CI

Hoozdohgóó daats’í deeshááł ’éí doodaii’ Be’eldííldahsínilgóó deeshááł.

Phoenix-toward maybe 1-walk.F or Albuquerque-toward 1-walk.F

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

nisoolá

3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

niyą́

3DO-2-eat.it.I

nizhdooleeł

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nizhé’é ha’át’íísh nahideeshnih nízin.

2-father-Q what 3-1-buy.F 3-want.NI

Shá bíighah ’azee’ál’į́įdi sédá.

sun proportionate medicine 3-make.I 1-sit.SPN

Shí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad sh bééhózin.

I contrary only English 3-language 1-with 3-know.P

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

aad ’át’éii">Tsxį́įłgo łees’áán ’ádíílííł nimásání nihaa yighááh!

quickly tortilla 3-2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

Tł’éédą́ą́, yá’át’ééhgo iiłhaaz. Night.last good.GO 1-sleep.P

Night.last good.GO 1-sleep.P

Tł’ízí tł’oh deichózhígíí shił bééhózin.

goat grass pl-3-3-eat.leafy-ÍGÍÍ 1-with 3-about-3-know.NI

Tʼáadoo baa nitsinikeesí, tʼóó ’íízoh.

NEG 3-about 2-think.I just 2-write.Prog

Tʼáadoo tʼóó yílnishí.

NEG just 2-work.Prog-í

wooshjį́į́h

Optative Mode: 1-become.black.O

yididoołhįh

3DO-3-melt.it.F

Yiską́ągo níléí hódahdi ’ółta’di ni’dí’néeshtįįł nissin.

tomorrow that up.at school-at 1-teach.F 1-want.CI

Yiską́ągoósh ’adeestsił nínízingo bee na’anishí hasht’enilééh?

tomorrow-Q 1-make.F 2-want.NI-GO tool 3-2-prepare.I

yíłhį́į́’

3DO-1-melt.it.(snow).P

Łáháda ’ach’íí’ náshdį́į́h.

now.and.then rolled.intestine 1-eat.R

ʼDa’azhishgóó, sis łigaii shaʼ díílééł.

dance-to 1-go.F belt silver 1-borrow 3-lend.SFO.F