Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ats’a’ chidí bik’i dah tsoh’aah.

rack car 3-on up 2-iid-SRO.I

’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?

meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI

’Ałk’idą́ą́’ shimá b na’nishkaadgo ’aghaa’ yisdizígíí dibé yázhí yichíihgo yizénéíłt’ih.

long ago 1-mother 3-with SUP-1-herd.I-GO wool 3-spin.P-ígíí lamb 3-birth.P-GO 3-neck-around-3-tie.P

’Áshįįh Bii’ Tóógóó náádísdzáago dziłghą́ą́’ hanáádeesh’nah.

Salt.Lake.City-toward again-1-go.F-GO mountain-back again-1-climb.R

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Ániid ’iiyą́ą́ ’áko ndi t’ah dichin nisin.

Recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

Beeldléí danołtsóós.

blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.I

Bįįh b da’doołdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.I

Bįįh b da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

Ch’ééh déyáago hooghangóó nááshdááł.

in.vain 1-go.sg.P-GO home-to 1-return.Prog

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

deiłhį́į́h

pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).I

dididoołjah

3DO-2dpl-start.fire.F

Díí hooghan ’álnéehgi bee ła’ niidlį́į’go baa tįįh diikah.

this hogan 3-pass-make.I 3-with one 1dpl-be.NI-GO 3-about achieve 1du-take.on.pl.F
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Doo b bééhózin da ya’?

neg 3-with 3-know.CI neg Q

Doo dibé ch’íi’niił da.

NEG sheep pl-3-2-du-take.out.I NEG

dínółkaad

3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Gah bik’ee’ taah yí’áhígóó ’eesbąs.

rabbit foot water 3-into1-drive.Prog

Ha’át’íí bik’i dah sínídá?

what-Q 3-on up 2-sit.I

Haahláyéé ’ajiiłhosh.

don’t.dare 4-sleep.I

hadeiłgéésh

pl-3DO-3dpl-cut.it.out.I

hadééłbįįd

3DO-1-fill.something.up.with.it.P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

haiilgizh

3DO-1dpl-cut.it.out.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

Hónáhoot’éhí ’índa ch’aa deeshááł nissin.

next.year until travel will.go.F 1-desire.

Jó n bééhozin shibéeso ’adingo

because 2-with 3-knowledge.CI 1-money 3-dwindle.CI-GO

Na’nízhoozhígóó chídí doo n dah didoolwoł da.

Gallup-to car NEG 2-with up start-3.drive.F NEG

Na’nízhoozhígóó nihił ’adeeswod ’áko shį́į́ ’adiidį́į́ł chidí nihá ’ánálnéehgo.

Gallup-to 1-with INDEF-drive.P then maybe 1-dual-eat.F car 1-for 3-fix.I-GO

Ne’eshłééh. T’áá ká nóólk’oł.

2-1-copy.I 2-blink.O

nidasiilkáá’

pl-3DO-1dpl-investigate.it.P

nideidooleeł

pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nighéí na’ashch’ąą’ígíí níil’į́.

over.there painting-ÍGÍÍ 3-2-du.look.I

nijilé

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nisneez sélį́į’go shicheii nahałáhági ’át’éego nahashłáa doo nisin.

1-tall.NI 1-become.P-GO 1-grandfather 3-perform.ceremony.CI-similar.to 1-perform.ceremony.CI future 3-want.NI

Nídiiłne’.

3-2-hit.I

Níwe, doo tł’ée’go ’ízdísooł da!

stop NEG outside-GO 4-whistle.I NEG

Níwe, ni’éé’ t’óó bik’i na’ínil

stop 2-clothes just 3-on 3-2-dribble.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shá bíighah ’azee’ál’į́įdi sédá.

sun proportionate medicine 3-make.I 1-sit.SPN

Shich’é’é bi’éé’ bá ’áshłéehgo naat’ą́hí hááłgizh.

1-daughter 3-clothes 3-for 3-1-make-I 1-GO fabric I-cut.P

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P

T’ah doo naat’áanii naaltsoos ná heidiléeh da.

not.yet leader paper 2-for 3-fill.out.I NEG

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

T’áá ’ahánigóó yiizįįh

just near 2-stand.I

Tsxį́įłgo łees’áán ádíílííł; nimásání nihaa yíghááh!

quickly tortilla 2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

wołbéézh

3DO-2dpl-boil.it.I

yik’ídéideezdiz

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.P

yishą́

3DO-1-eat.it.I

yiyííshóó’

3DO-3-brush/comb.it.P