Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó sitsiits’iin díínii’.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG because soon 1-head 3-ache.P

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R

’Ayóo łį́į́’ shił naalgeed diní, ’ííshją́ą́shį́į́ díí łį́į́’ bik’i dah ńdaah!

very horse 1-with 3-buck.CI 3-2-say.NI lets.see this horse 3-on up 2-sit.I

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

’Ákót’éego lá ’i’íímas ’ájiił’įįh ni.

like.this-GO FOC twill 3-4-make.U EMPH

-k’i

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Beeldléí danołtsóós.

blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.I

Bįįh bił da’doołdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.I

Daango k’ééda’dilyééh nt’éé’ t’áádoo k’ééda’diilyáa da.

spring-GO 3-plant.R past NEG 3-3-plant.P NEG

dayiigish

pl-3DO-3dpl-make.one.cut.in.it.I

Dichin sélį́į́’ lá.

hunger 1-become.P disc

dideididoołjah

pl-3DO-3dpl-start.fire.F

dididoołjah

3DO-2dpl-start.fire.F

diidiłjeeh

3DO-3-start.fire.I

dishhį́į́h

3DO-1-melt.it.I

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed lágo.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not LÁGO

Doo nídahiyoołnaah da.

neg pl-3-2dpl-resuscitate.I neg

Doo t’áá k’ad nich’i’ hasdzíí da.

do.not.want.to towards.you.pos 1-speak.P NEG

Díí dibé yázhí yíłtééł.

TOP sheep little 3-2-carry.AnO.Prog

hadasoogeed

pl-3DO-2dpl-dig.it.out.P

hadeiilgéésh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.I

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’éé’ --- doo shił yá’át’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG

hajíígeed

3DO-4-dig.it.out.P

hanołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hayííłgizh

3DO-3-cut.it.out.P

Jáan bimá łóó’ t’áá yiyą́ągo bił bééhózin.

John 3-mother fish just 3-3-eat.I-GO 3-with 3-about-3-know.NI

Kʼadí! Tʼáadoo tʼóó ’ííyį́į̨́łí.

stop NEG just 2-eat.Prog-í

Nahałtin ládą́ą́’ doo deesháał da.

3s-rain.I in.case NEG 1-go.F NEG

neizlá

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nichxǫ’ doo ájít’į́į da.

stop NEG 4-act.thus.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Nichxǫ’ doo ájít’į́į da.

stop NEG 4-act.thus.I NEG

nidasoolá

pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nighéí na’ashch’ąą’ígíí níil’į́.

over.there painting-ÍGÍÍ 3-2-du.look.I

Nimá yázhí bighanaad késhdę́ę́’į́">góó díílwoł dóó ’áájí ’awéé’ baa ’áhólyą́ą dooleeł.

your aunt 3-house-to 2-run-and that-way baby 3-for 2-care.CI FUT

Níká ’adeeshwoł biniiyé níyá.

2-for 1-run.F 3-purpose.of 1-came.P

Shimá dóó shizhé’é bił dibé dóó tł’ízí ta’nda’díígish nt’éé’.

1-mom and 1-dad 3-with sheep and goats 3-pl.shear.I past

Shiyaazh, hodiinisin doo.

1-my son-2-you will.be 3-reverent.I

Shił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.I

Shíká ’anilyeed.

1-for 2-run.I

T’áadoo naaltsoos dayínółta’í.

neg book pl-3-2dpl-read.I-Í

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

Tsxį́įłgo łees’áán ádíílííł; nimásání nihaa yíghááh!

quickly tortilla 2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

Tł’éé’ hodooleeł t’ahádą́ą́’ chizh ła’ ’ahidíłne’.

night 3-become.F before.thus wood some 3-2-chop.I

Tʼáadoo baa nitsinikeesí, tʼóó ’íízoh.

NEG 3-about 2-think.I just 2-write.Prog

wohtł’ó

3DO-2dpl-weave.it.I

wołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

yiishjį́į́h

Imperfective Mode: 1-become.black.I

yíní’aal

3DO-2-chew.it.P