Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

#’At’ééd ’awéé’ biissįįh.

girl baby 3-3-stand.up.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Adą́ą́dą́ą́’ísh tł’óo’di nanilnishgo nee ’ałní’ní’ą́?

yesterday-Q outside-at 2-work.CI-GO 2-with noon

’Atʼééd hashk’ąąn yiyą́.

girl banana 3-3-eat.DI

’Azháánee’ shi dibé hólǫ́ǫ ndi, dibé ła nahiideeshnih.

even.though my sheep 3-exist.NI sheep one 1-buy.F

’Ałk’idą́ą́’ shimá b na’nishkaadgo ’aghaa’ yisdizígíí dibé yázhí yichíihgo yizénéíłt’ih.

long ago 1-mother 3-with SUP-1-herd.I-GO wool 3-spin.P-ígíí lamb 3-birth.P-GO 3-neck-around-3-tie.P

’Áłtsé biba’ dooleeł ’áko shį́į́ ’índa nih dah adidoolwoł.

first 3.for will until then only 1.with start 3-drive.F

’Eii łééchą̨ą’í t’áá ’áko taah yilwo’.

that dog immediately water.into 3-run.U

’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?

yesterday-Q 2-work.P

Ashkiísh t’áádoo nideezhí yíni’ yá ahóólaa da?

boy NEG 2-younger.sister 3-mind 3-for 3s-3-make.P NEG

At’ééd na’abąąs yíhooł’ą́ą’go bimá yił ’oołbąs.

girl driving 3-3-learn.P-GO 3-mother 3-with 3-drive.Prog

Beeldléí danołtsóós.

blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.I

Bich’ah haini’ą́, "díí bee yisdádíínááł," hał jiní.

hat 3-2-give.P with.this.PP pl-2-survive.F 3-to.say.I they.say

bik’ídazhdeezdiz

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.P

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo sh bééhózin da. K’ad éí t’áá shxǫǫd sh báá hózin.

formerly Navajo language research NEG 1-with 3-of ho-know.CI NEG | now TOP luckily 1-with 3-about-ho-know.CI

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daoo’aal

pl-3DO-2dpl-chew.it.P

didadiiljeeh

pl-3DO-1dpl-start.fire.I

didínííłkał

3DO-2-start.to.herd.them.(animals).F

didííłjéé’

3DO-1-start.fire.P

diidiłjeeh

3DO-3-start.fire.I

diilyį́į́’

3DO-1dpl-melt.it.P

dishhį́į́h

3DO-1-melt.it.F

Díí tł’óół yílééł.

this rope 3-2-carry.SFO.Prog

Haa’íyee’ shimáyázhí daats’í ałtso ch’iyáán ’áyiilaa.

lets.see my-maternal.aunt finished food 3-3-making.P

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

hadoołbįįd

3DO-2dpl-fill.something.up.with.it.P

Háágóó lá Bíl doogááł nízin Jáan?

where-toward Q Bill 3-go.sg.F 3-want.CI John

Háí lá kintahgóó sh adoołbąs?

who-Q town-to 1-me 3-drive.F

Jáanísh naalnish?

John-Q 3-work.I

K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.

now Gallup-at around-1-walk.I hope

Kodóó dah dinohbįįh.

from.here up 2pl-sit.I

Ná’oolkiłí sits’ą́ą́’ tanáóó’nił lágo!

watch 1-away 3-1-take.apart.O don’t

Ni’dózhoł.

term-3-sprinkle.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Nichxǫ’ doo ájíléeh da.

stop NEG 3-4-make.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

nidaohłé

pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nisoołkáá’

3DO-2dpl-investigate.it.P

Níwe, ni’éé’ t’óó bik’i na’ínil

stop 2-clothes just 3-on 3-2-dribble.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

NLA aad ’át’éii">k’adę́ę ‘ałtso ’aleehgo baa nitséskees.

NLA almost all 3i-occur.I-GO 3-about 1-think.I

NLA aad ’át’éii">k’adę́ę ‘ałtso ’aleehígíí baa nitséskees.

NLA almost all 3i-occur.I-ÍGÍÍ 3-about 1-think.I

Saad biihi’níłí bee neilnish.

word computer 3-with pl-2-du.work.I

T’ah doo la’ shą́ą́’ ’azhjaa’góó náádiikáah da.

not.yet DISC flea market-to 1pl-run.I NEG

T’ah doo la’ tł’oh ła’ baa náánágeeh da.

not.yet DISC hay some 3-for 3-haul.I NEG

T’óó tá’ádeesgizii’ ’ííyą́ą́’.

just 3-reflex-wash.P-CONJ 3-eat.P

italic highlight particle_0" aria-label="zaashchíín">T’áadoo yéego ’aho’niiłtįįhí chizh lą’ígo yah ’ahideeshjih.before very start-rain.(F)NEG wood many-GO up

before very rain-hard-(F)NEG wood many.GO up ser-1-bring.in(F)

T’áá shǫǫ da la’ da’adą́ądi diné bich’iiyą’ hólǫ́ǫ́ .

at.least such.as some restaurant-at Navajo 3-food 3-exist.NI DISC

yik’ídeididoodis

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.F

yishą́

3DO-1-eat.it.I

Yishdlosh le’.

peg-1-trot.Prog LE’
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Yishdlosh le’.

peg-1-trot.Prog LE’
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying