Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ats’a’ chidí bik’i dah tsoh’aah.

rack car 3-on up 2-iid-SRO.I

’Atsį’ t’éiyá nahidoonih lágo naalyéhé bá hooghangóó ’o’oolwod nít’éé’ da’deelkaal lá.

meat only 3-buy.F DISC-GO trading post-toward 3-drive.P past 3-close.P DISC

’Ałní’ní’ą́ągo tó háálínídi ’ahéédidiit’ash.

noon-GO spring-at refl-1du-meet.F

’Ííshją́ą́ ’at’ééd yázhí hooghandę́ę́’ ch’idoogááł.

certainly girl little house-from out-3-walk.F

Béésh hataałí t’áádoo de nídíłki’í.

radio NEG up 2-volume.turn.I-Í

Bįįh b da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

Ch’ééh jiyáán náánááshdą́ą́’.

watermelon again-1-eat.R

Ch’iyáán ’íishłaa ’áádóó da’iidą́ą́’.

food 3-1-make.P CONJ 1Pl-eat.P

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad éí t’ááshxǫǫd t’áá bee yáshti’.

formerly English NEG 1-understand.I NEG | now TOP at.least just 3-with 1-speak.I

Chidí bik’ee heesh’ááł.

car 3-tire 3-1-move.SRO.Prog

dajííyą́ą́’

pl-3DO-4dpl-eat.it.P

dazhdiłhį́į́h

pl-3DO-4dpl-melt.it.I

deiidą́ą́’

pl-3DO-1dpl-eat.it.P

Devon glottal start bi’diił’áhigíí ’ayóo shi’diił’á.

Devon glottal start 3-3-bother.DI very 1-3-bother.DI

Díkwíí jį́ nanilnish?

how.many-Q day 2-work.I

Dlǫ́ǫ́’ aad ’át’éii">’ayóo da’diłhashígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog very 3i-3-bite.I-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Dooládóʼ Diné Bizaad nanitł’ah da lá.

certainly Navajo language 3-difficult.CI as.such discover

Dooshą’ gah t’áá gééd náshdááh lá.

ensure rabbit just without 1-return.I DISC

doołbish

3DO-2dpl-boil.it.F

Gah bikéé’ yishwoł.

rabbit 3-following 1-run.Prog

Haashíyee’ díí naak’ee sinilí biniitááh t’áá daats’í bee hoot’į́.

try.and.find.out this eyeglasses 3-2-try.IP just maybe 3-with area-pas-see.Prog.N

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

hajíígeed

3DO-4-dig.it.out.P

haoołgizh

3DO-2dpl-cut.it.out.P

Hastiin Nééz lą́ą hádadíníit’ı̨́ı̨́’.

Mister Neez emph pl-3-1dpl-search.I

Háadi lá łį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3dpl-walk.I

Hái da shą’ tsinaa’eeł ’ájiilaa lá?

who DA Q boat 3-4-make.P DISC

K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.

now Gallup-at around-1-walk.I hope

Kin góne’ siié jiní.

house in 1dpl-sit.I DISC 4-say.I

Kénídánííljeehgo, sin łah beehódíítał.

shoe.game-GO song some 2-sing.F

Naaltsoos yíníshta’.

book 3-1-read.I

naashłé

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.I

nijilé

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nisneez sélį́į’go shicheii nahałáhági ’át’éego nahashłáa doo nisin.

1-tall.NI 1-become.P-GO 1-grandfather 3-perform.ceremony.CI-similar.to 1-perform.ceremony.CI future 3-want.NI

NLA aad ’át’éii">k’adę́ę ‘ałtso ’aleehígíí baa nitséskees.

NLA almost all 3i-occur.I-ÍGÍÍ 3-about 1-think.I

Níwe, tʼáádoo ʼabeʼ tʼóó bee naninéʼhí. Hazhóʼó nidlą́.

stop NEG milk just 3-with 2-play.R-NEG properly 3-2-drink.I

Shilééchąą’í b na’nishkaadgo jooł b ’abíńjíshhałgo yikéé’ náádiilwo’.

1-dog 3-with 1-herd.CI ball 3-for 3-1-bat.R-GO 3-after 3-run.R

Shił dó’eeł!

1-with 3-float.O
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

T’ah doo la’ tł’oh ła’ baa náánágeeh da.

not.yet DISC hay some 3-for 3-haul.I NEG

T’áadoo yaa nidanoht’áhí.

NEG down pl-3-2dpl-put.SRO.I-Í

Ts’éénídzííd, t’ah ’íinda ’iidííłhosh.

2-wake.up.I future only.then 2-sleep.F

Tsinaabąąs bee nida’abąąs yę́ędą́ą́’ shi’dizhchį́.

wagon 3-with pl-3-drive.I past 1-pass-born.P

Tsxį́įłgo naalkidígíí neeznáá yidziihgo Jóhonaa’éí daolyéii ch’ééhiih da’ałne’ nít’éé’ ’áłt’ąą ’ałtso ’o’oolkidgo ’índa ’iih da’asne’.

fast-GO 3-tick-ÍGÍÍ ten 3-remain.I-GO Suns pl-3-call.NI-NMLZ in.vain 3-into pl-3-3-throw.I past until.after all clock-go finally 3-into pl-3-3.throw.P

Tsxį́įłgo łees’áán ádíílííł; nimásání nihaa yíghááh!

quickly tortilla 2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

wooshóó’

3DO-2dpl-brush/comb.it.P

wołbéézh

3DO-2dpl-boil.it.I

Yah ’oh’aash.

into 2du-enter.I

Yiską́ągo shicheii nihaa deeshááł ní.

tomorrow 1-grandfather 1pl-to 1-walk.F 3-say.NI

ʼAwéé chʼídeeldloʼ. ʼA’áshįįh daatsʼí nihee dahólǫ́.

baby 3-laugh.P Navajo.salt perhaps 2dpl-with pl-HO-exist.NI