Aa vatzook a’
[ʔa: va.’t͡so:k aʔ ]
sustantivo
foreigner, strange
(Spanish) extranjero, forastero
Example: Aa jala a’/aj vi’aj vitz
bookmark
Amlika yan naj un mu’k’ul
listenloadingplaying
[ʔam.’li.ka jan nax un ’muʔ.k’ul]
frase
bad weather sky
(Spanish) cielo de mal tiempo
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Atzva’ltzi’ ye’xhkam vet techb’u
listenloadingplaying
[ʔat͡s.’vaʔl.t͡siʔ ’jeʔʃ.kam vet ’tet͡ʃ.ɓu ]
frase
he did not eat it
(Spanish) él no lo comió
Example: Ye’ kat tx’a’n naj
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Chi’l
listenloadingplaying
[t͡ʃiʔl]
sustantivo
skin (of a human)
(Spanish) piel (humana)
Example: Chi’ol
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Ik’ulel
[ʔi.’k’u.lel]
pair, couple
(Spanish) pareja-
bookmark
Itz’e’chil
listenloadingplaying
[ʔi.’t͡s’eʔ.t͡ʃil]
verbo intransitivo
live
(Spanish) vivir
Example: Itz’b’a’m
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Itz’pichil
listenloadingplaying
[ʔit͡s’.’pi.t͡ʃil ]
verbo intransitivo
be born
(Spanish) nacer
Example: Itz’b’a’m/ala’m
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Ixeele’
[ʔi.’ʂe:.leʔ ]
verbo
To hold a wake for
(Spanish) Velarlo
bookmark
Ko’xtene
listenloadingplaying
[’koʂ.te.ne ]
adverbio de tiempo
long ago
(Spanish) hace mucho tiempo
Example: na’y tzaan
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Muju’m
[mu.’xuʔm ]
sustantivo
Grave
(Spanish) Enterramiento, sepultura
Example: mujel
bookmark
Mujunal
[mu.’xu.nal ]
sustantivo
Grave digger
(Spanish) Enterrador
Example: muqunaj
bookmark
Nan
listenloadingplaying
[nan]
adjetivo
mother’s younger sister
(Spanish) tia (la hermana menor de su madre)
Example: Nan/tch’o txutx
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Nan
listenloadingplaying
[nan]
adjetivo
mothers’ elder sister
(Spanish) tia (la hermana mayor de su madre)
Example: Nan/tch’o txutx
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Pim
listenloadingplaying
[pim]
adjetivo
thick (said of flat objects)
(Spanish) grueso (de objetos planos)
Example: Chotixi
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Q’ab’anchil
listenloadingplaying
[Ɠa.’ɓan.t͡ʃil ]
adjetivo
be intoxicated
(Spanish) estar borracho
Example: Q’ab’anchil
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Q’oob’al
[’Ɠo:.ɓal ]
sustantivo
Pipes on marimba
(Spanish) Bolillo de marimba
bookmark
Q’u Tin txayol Txay
listenloadingplaying
[Ɠu tin ’t͡ʂa.jol t͡ʂaj ]
sustantivo plural
kingfishers
(Spanish) los martín pescador
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Sa jutzin u tx’i’ q’ejal
listenloadingplaying
[sa xu.’t͡sin u t͡ʂ’iʔ ’Ɠe.xal ]
frase
tomorrow the dog will run
(Spanish) mañana el perro correrá
Example: la ooje’l u tx’i’ qaleen
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Son
[son ]
sustantivo
Marimba
(Spanish) Marimba
bookmark
Sutimalb’en
listenloadingplaying
[su.ti.’mal.ɓen]
verbo transitivo
throw
(Spanish) lanzar
Example: Suti’m
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Talpu maj paaleb’al
listenloadingplaying
[’tal.pu max pa:.’le.ɓal ]
verbo verbo
tell story
(Spanish) contar (una historia)
Example: Talax umaj na’yla yol
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Taq’ txa’
listenloadingplaying
[’taƓ t͡ʂaʔ]
sustantivo de sustantivo
guts
(Spanish) agallas / intestinos
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Tat
listenloadingplaying
[tath]
adjetivo
father’s elder brother
(Spanish) tio (el hermano mayor de su padre)
Example: Pap/tch’oj
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Tat
listenloadingplaying
[tath]
adjetivo
mother’s elder brother
(Spanish) tio (el hermano mayor de su madre)
Example: Pap/tch’oj
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Tat
listenloadingplaying
[tath]
adjetivo
mother’s younger brother
(Spanish) tio (el hermano menor de su madre)
Example: Pap/tch’oj
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Tx’anelchitu
listenloadingplaying
[t͡ʂ’a.nel.t͡ʃi.tu ]
adjetivo
be tasty
(Spanish) ser delicioso
Example: Achveb’al
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Tx’i’la txokop
listenloadingplaying
[’t͡ʂ’iʔ.la ’t͡ʂo.kopʰ]
sustantivo generalmente no poseido
snake
(Spanish) serpiente
Example: Tx’i’la txoo
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Tz’aka
[’t͡s’a.ka ]
verbo
To cure
(Spanish) Curarlo
bookmark
tz’aka tetz xo’val
[’t͡s’a.ka tet͡s ’ʂoʔ.val ]
verbo
To cure of fright-related illness
(Spanish) Curar de susto
Example: Tz’akan tetz xo’vichil
bookmark
Tza’q’a
listenloadingplaying
[t͡saʔ.Ɠa]
adjetivo
younger sister
(Spanish) hermana menor
Example: itz’ina
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
U yaab’ paalnaj
listenloadingplaying
[ʔu ja:p’ ’pa:l.nax ]
adverbio de tiempo
last year
(Spanish) el año pasado
Example: Ma’x Yaab’/va’xka ya’b’
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
U yaab’ tule
listenloadingplaying
[ʔu ja:p’ tu.’le ]
adverbio de tiempo
next year
(Spanish) el año que viene
Example: Tu uma’t yaab’
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Uk’am
[ʔu.’k’am]
verbo transitivo
drink
(Spanish) beber
bookmark
Vatb’al
[vat.’ɓal ]
sustantivo
Room
(Spanish) Posada, hospedaje
bookmark
Vinaj
listenloadingplaying
[vi.naj]
sustantivo
man (adult male)
(Spanish) el hombre (varón adulto)
Example: Naj
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Xaoo Txokop
listenloadingplaying
[ʂao: ’t͡ʂo.kopʰ]
verbo de sustantivo
hunt
(Spanish) cazar
Example: Chuko Txoo/ajche’l
Speaker: María Cristina Pacheco Ostuma
bookmark
Xo’vichil
[’ʂoʔ.vi.t͡ʃil ]
sustantivo
Fright, illness
(Spanish) Susto
bookmark